Дар моддаи 48-уми таҳрири нави Конститутсия муқаррар шудааст, ки ҳар як шахс ба ҳифзи саломатӣ ва дастрасӣ ба хидматрасонии баландихтисоси тиббӣ ҳуқуқ дорад.

 Мувофиқи фармони дахлдори Вазорати нигаҳдории тандурустӣ ҳаҷми кафолатноки кумаки тиббӣ дар муассисаҳои тиббии оилавӣ, поликлиникаҳои оилавӣ, беморхонаҳои марказии ноҳиявӣ (шаҳрӣ) ва зоишгоҳҳо муайян шудааст.
Тибқи ин рӯйхат ба беморон дар маҷмӯъ 235 намуди доруворӣ, 28 озмоиши ташхисӣ, 46 таҳлили лабораторӣ, 520 ташхис, 27 табобати таъҷилӣ ва 76 анҷоми тиббӣ аз ҳисоби давлат ройгон тақдим карда мешавад.
Ин дар навбати худ ба шаҳрвандон як қатор хидматрасониҳои тиббиро, сарфи назар аз ҷойи истиқомат ва вазъи иҷтимоӣ таъмин мекунад. Он инчунин ба оптимизатсияи кори муассисаҳои тиббӣ ва идоракунии захираҳо хидмат мекунад.
Дар ҳафт соли охир ҳаҷми маблағҳое, ки ба соҳаи нигаҳдории тандурустӣ ҷудо карда мешаванд, 6 баробар афзуд. Дар ин муддат маблағе, ки барои бо дору ва таҷҳизоти тиббӣ таъмин намудани беморхонаҳо, бунгоҳҳои ёрии таъҷилӣ ҷудо карда мешавад, 12 баробар афзуд. Барои беҳтар гардондани низоми нигаҳдории тандурустӣ аз ташкилотҳои молиявии байналмилалӣ беш аз 700 миллион доллар ҷалб карда шудааст.
Қобили зикр аст, ки клиникаҳои навтаъсисе, ки дар деҳот дар соҳаи хидматрасонии тиббӣ ташкил шудаанд, ба муҳлати даҳ соли аз рӯзи бақайдгирии давлатӣ аз пардохти андози ягонаи хидматрасонии тиббӣ озод карда мешаванд. Бояд эътироф кард, ки зиёд шудани шумораи беморхонаҳо ба инкишофи рақобати солим ва беҳтар шудани сифати муассисаҳои тиббӣ мусоидат мекунад. Илова бар ин ҳифзи ҳуқуқи беморон дар дармонгоҳҳо пурзӯр намудани назоратро тақозо мекунад, то аз хатоҳои гуногуне, ки аз ҷониби кормандони тиб содир мешаванд, пешгирӣ карда шавад. 
Нақши ёрии таъҷилии тиббиро дар низоми нигаҳдории тандурустӣ бояд алоҳида таъкид кард. Аз ин рӯ, дар бобати беҳтар намудани пойгоҳи моддию техникии он, мувофиқи талаботи байналмилалӣ расондани ёрии таъҷилии тиббӣ ба беморон як қатор корҳо ба ҷо оварда мешаванд. Имрӯз вақти расидан ба ёрии таъҷилии тиббӣ аз 25-30 дақиқа ба 8-12 дақиқа кам шудааст. Намудҳои дору аз 20 ба 45 адад зиёд карда шуданд.
Агар ба нақши ислоҳот дар низоми ёрии таъҷилии тиббӣ дар ҳаёти инсон таваҷҷуҳ кунем, бояд гуфт, ки ҳангоми сактаи дил, инсулт, ҷароҳатҳо ва дигар ҳолатҳои ба ин монанд расонидани ёрии фаврӣ ва босифати тиббӣ саломатии беморро наҷот медиҳад ва пеши асоратҳои вазнинро мегирад. Илова бар ин он эътимоди аҳолиро ба низоми тиб мустаҳкам мекунад, бехатарӣ ва некуаҳволии одамонро дар ҷомеа таъмин менамояд.
Ҷанбаи дигар дар он аст, ки бо мақсади боз ҳам баланд бардоштани самаранокии хидматрасонии тиббии махсусонидашуда ба беморон ва таъмини шаффофият, тартиби додани ордерҳо аз рӯи квота ба шахсони имтиёзнок бекор карда шуда, тартиби бақайдгирӣ ба воситаи низоми иттилоотии электронӣ ва муроҷиат дар асоси навбат ҷорӣ карда шуд. Мувофиқи ин тартиб беморон имкон доранд, ки ҳатто дар муассисаҳои тиббии хусусӣ дар доираи пакети кафолатнок хидматҳои махсуси тиббиро ройгон гиранд.
Дар доираи Стратегияи «Ӯзбекистон – 2030» оид ба таъмин намудани саломатии аҳолӣ 9 вазифаи устувор муайян шудааст. Аз ҷумла, ба аҳолӣ наздик кардани хидматрасонии аввалияи тиббӣ, баланд бардоштани самаранокии пешгирӣ ва табобати бемориҳои ирсии байни кӯдакон, коҳиш додани фавти модару кӯдак, барвақт ташхис гузоштан ба бемориҳои саратон ва коҳиш додани сатҳи фавт, баланд бардоштани самаранокии пешгирии  бемориҳое, ки сироятӣ намебошанд, таъмини пирии солим ва фаъол, мақсаду вазифаҳои васеъ ҷорӣ намудани технологияҳои рақамӣ дар соҳаи тиб муайян шудааст. Барои ба амал татбиқ намудани онҳо як қатор чорабиниҳои амалӣ низ пешбинӣ шудаанд.
Бояд гуфт, ки рақамикунонии ташкилотҳои тиббӣ ба соҳа таъсири назаррас мерасонад. Махсусан, ҷамъ овардан, таҳлил намудани маълумоти зиёд дар бораи ҳар як беморро фароҳам меорад, ки ба пеш бурдани тадқиқоти илмӣ, кор карда баромадани усулҳои нави ташхис ва табобат хидмат мекунад. Он ба табибон имкон медиҳад, ки вақти асосиро бо қабули беморон гузаронанд.
Дар бобати тайёр кардани кадрҳои соҳибихтисос бошад, дар низом шумораи муассисаҳои таълими олии тиббӣ ба 11 адад расид. Филиали Тирмизи Академияи тиббиёти Тошканд, Донишкадаи тиббиёти саломатии ҷомеаи Фарғона ва Донишкадаи тиббиёти Қароқалпоқ ташкил карда шуданд.
Дар баробари ин дар муассисаҳои таълими олии вилоятҳои Тошканд, Сирдарё, Ҷиззах, Навоӣ, Қашқадарё ва Намангон 6 факултети тиббӣ кушода шуд.
Бори аввал дар мамлакати мо Академияи ҳамшираҳои шавқат, ки ба коркунони миёнаи тиббӣ маълумоти олӣ медиҳад, ташкил карда шуда, дар пойгоҳи он факултети «Кори ҳамшира»-и Донишгоҳи илмҳои тандурустии Туркия кушода шуд.
Таъсиси маркази баҳодиҳии тахассуси кормандони тиб ва дорусозӣ низ айни муддао шуд. Дар робита ба ин низоми иттилоотии аттестатсия ва додани шаҳодатномаҳо барои тоифаҳои тахассусӣ – tibtoifa.ssv.uz ба кор даромад. 
Дар Стратегияи «Ӯзбекистон – 2030» дар самтҳо ва ҳадафҳои асосии соҳаи тандурустӣ то соли 2030 ба 78 сол расондани давомнокии миёнаи умр, ду баробар зиёд намудани ҳаҷми маблағҳои ба соҳаи тиб ҷудошаванда, ду баробар зиёд намудани ҳиссаи аҳолии аз ҷиҳати ҷисмонӣ фаъол дар байни аҳолии синнашон 40-сола аз он боло, ба сад фоиз расондани сатҳи рақамикунонии муассисаҳои тиббӣ диққати махсус дода мешавад. Ҳамчунин як қатор вазифаҳо аз қабили наздик кардани хидматрасонии аввалияи тиббӣ ба аҳолӣ, ҳалли 70 фоизи муроҷиатҳои ниёзманди кумаки тиббӣ дар сатҳи ибтидоӣ, 2 баробар кам кардани бемориҳои ирсӣ дар байни кӯдакон ба миён гузошта шуданд.
Бояд гуфт, ки дар соли 2024 дар шаҳри Тошканд механизмҳои суғуртаи тиббии давлатӣ ҷорӣ карда мешавад. Ҷолиби диққат аст, ки ин хидматрасониҳо аз ҳисоби андозҳои умумие, ки шаҳрвандон месупоранд, бе гирифтани ҳаққи иловагӣ аз аҳолӣ амалӣ гардонда мешаванд. Пас, дар доираи ин суғурта чиҳо ба амал бароварда мешаванд? 
Аввало, хидматҳои тиббие, ки аз ҷониби давлат ба аҳолӣ ройгон расонда мешаванд ва пакети кафолатноки доруворӣ ҷорӣ карда мешаванд. Аз ҳама муҳимаш, низ дар асл ин аст.
Дар доираи пакети кафолатноки аҳолӣ доруҳо барои бемориҳои бештар маъмул тавассути дорухонаҳо дар асоси ресепти электронӣ ройгон дода мешаванд.
Хулоса, ислоҳоти соҳа натанҳо беҳтар шудани дастрасӣ ва фарогирӣ, балки беҳтар намудани сифати хидматрасонӣ, қаноатмандии беморон ва саломатии умумии ҷамъиятро низ дар бар мегирад.
Аз ин рӯ, натиҷаҳои кори иҷрошавандаро аз наздик назорат карда, ба он баҳо додан, барои пай дар пай такмил додани тамоми низоми нигаҳдории тандурустӣ ҷидду ҷаҳд кардан лозим аст. Аз ин рӯ, рушди соҳа дар тараққиёти давлату ҷамъият, беҳбудии ҳаёти халқ аҳамияти калон дорад.

Инобат ҲАКИМОВА,
сармутахассиси маркази
 «Стратегияи рушд».
ӮзА.