Фурӯғи коинот аз Офтоб аст, Фурӯғи одамият аз китоб аст. (Рустами ВаҲҲоб). Оре, китоб сарчашмаи дониш ва мушкилкушои ҳамаи корҳо мебошад. Китобҳои «Авасто», «Қуръон», «Каломи Шариф» таърихи чандинҳазорсола доранд.

Онҳо ҳамаи суннатҳои гузаштагонро ба мо равшан месозанд. Танҳо китоб метавонад ба кас хушбахтӣ ато намояд, хурсандӣ бахшад ва маслиҳатгару ҳамфикр бошад. Саҳифаҳои «Овози тоҷик»-ро варақ зада, мақолаҳоро (хоҳ сиёсӣ бошад, хоҳ адабию бадеӣ) бо шавқ мутолиа менамоям. Пас аз мутолиаи мақолаҳои Озод Ҳамидзода «Китоби зери болини кӯдак» («Овози тоҷик», 6 июли соли 2024, шумораҳои 53-54), Сулаймон Содиқ «Китобро китобхон бояд...» («Овози тоҷик», 3 августи соли 2024, шумораи 62) ва Мирзоумар Сафарзода «Китоб – боли маънавият» ( «Овози тоҷик», 28 августи соли 2024, шумораи 69) чанд андеша тавлид ёфтанд ва водор сохт, ки онро рӯйи коғаз оварам. Дар гузашта, хусусан солҳои 70-80-уми қарни гузашта насли калонсоли мо китобхон, рӯзномаву маҷаллахон буданд. Китобхонаҳои шаҳру ноҳия, мактабу ташкилот китобҳои зиёд доштанд. Бисёр одамони бомаърифат дар хонаҳои хеш китобхонаҳои шахсӣ доштанд, ки аз онҳо на танҳо худ, балки садҳо тан аз атрофиён баҳра мебурданд. Ман чун омӯзгори забон ва адабиёти тоҷик собиқаи 37 солаи корӣ дорам. Китобу рӯзнома ва моҳномаҳои зиёде харидаву ҷамъоварӣ намудаам. Хонандагон ва омӯзгорони мактаб аз китобхонаи шахсии банда то ҳол истифода мебаранд. Вақте ки дар Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон таҳсил мекардам, устодон ба мо – донишҷӯён супориш медоданд, ки китоби дуҷилдаи «Фарҳанги забони тоҷикӣ»-ро, ки дар Москва соли 1969 чоп шуда буд, ҳатман дастрас кунем. Қариб ҳамаи дуконҳои китоби Душанбешаҳрро аз назар гузаронидам. Аммо, мутаассифона, ин китоб дарёфт нашуд. Ҳамсабақон хабар доданд, ки дар дукони китоби ноҳияи Орҷоникидзеобод «Фарҳанги забони тоҷикӣ» ҳаст. Ба он ҷо рафта, ин китобро харидам. Беҳуда нагуфтаанд, ки «ҷӯянда ёбанда аст». Ҳоло барои ман китоби «Фарҳанги забони тоҷикӣ» сарвати бебаҳо аст. Аз мушоҳидаҳо бармеояд, ки дар давоми 5-6 соли охир китобхонаю китобхонӣ торафт коста гардид ва ҳатто дар баъзе маҳалҳо аз миён рафта истодааст. Имрӯзҳо аксарият ёд аз хондани китоб намекунанд. Ҳама рӯй ба телефони мобилӣ оварда, хондан ва омӯхтанро аз тариқи интернет қарор додаанд. Интернет майнаи моро мисли занбӯр заҳролуд мекунад. Дар он ахбори холису нохолис ба чашм бармехӯрад. Дар ҳар сурат китоб таъсири калони тарбиявию дарккуниро дорост. Басо одамони бузург – олимон, файласуфон, шоиру нависандагон ба китоб ҳамчун ба муаллими бузург, рафиқи шафиқ баҳо дода, онро азизу мукаррам донистаанд. Ба ҷавонон даъват ба амал овардаанд, ки аз овони бачагӣ ба китобхонӣ одат кунанд. Беҳуда Виктор Гюго нагуфтааст: «Хушбахт касест, ки ба яке аз ин ду чиз дастрасӣ дорад: ё китоби хуб, ё дӯстоне, ки аҳли китобанд». Собир Эргашев, омӯзгори собиқадор аз ноҳияи Фориши вилояти Ҷиззах.