Тибқи муқаррароти Кодекси андози ҷумҳурӣ ҳар як шаҳрванд ӯҳдадор аст, ки талаботи қонунгузории ҳар як намуди андозро то муҳлати муқарраршуда иҷро намояд. Ҳангоми саривақтӣ пардохт накардани маблағи андоз, бино ба қонунгузорӣ нисбати шаҳрванд чора дида мешавад.

Барои равшанӣ андохтан ба баъзе мушкилоти соҳа ба номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ Бародар Раҳимов бо чанд савол муроҷиат намудем. 

– Оё қитъаҳои замини боғ, боғу гулгаштҳо андозбандӣ мешаванд?

– Пардохти андоз барои истифодабарии қитъаҳои замин ӯҳдадории умумӣ мебошад. Тибқи Кодекси андоз пардохтҳо ба буҷет барои истифодаи қитъаҳои замин дар шакли андози замин ё пардохти иҷораи замин сурат мегирад. Аммо вобаста ба таъиноти истифодабарӣ қитъаҳои алоҳидаи замин объекти андоз ба ҳисоб намераванд.

Мутобиқи моддаи 426 Кодекси андоз қитъаҳои заминҳои зерин, ки шахсони ҳуқуқӣ аз онҳо истифода мебаранд, объектҳои андозбандӣ ба ҳисоб намераванд:

1) заминҳое, ки ташкилотҳои ғайритиҷоратӣ дар доираи фаъолияти худ истифода мебаранд;

2) заминҳои истифодаи умумии майдонҳои аҳолинишин, кооперативҳои боғу токпарварӣ ё полизӣ (майдон, кӯчаву хиёбон, роҳ, шоҳроҳ, шабакаи обёрӣ, қубур, заминҳои назди соҳил ва  ба ҳамин монанди мавриди  истифода);

3) заминҳое, ки дар шоҳроҳҳо барои истифодаи умум ҷойгир шудаанд;

4) заминҳое, ки барои қонеъ гардондани эҳтиёҷоти маданию маишии аҳолӣ ва истироҳат истифода мешаванд (боғ, хиёбон, ҷойҳое, ки барои ташкили истироҳати умумӣ ва туризм таъин шудаанд, инчунин заминҳое, ки шабакаҳои каналҳо ишғол кардаанд);

5) мамнӯъгоҳҳои давлатӣ, мамнӯъгоҳҳои маҷмӯӣ (ландшафтӣ), замини осорхонаҳо, мамнӯъгоҳҳои гумрукӣ (ба истиснои мамнӯъгоҳҳои дар хоҷагиҳои шикорӣ таъсисдодашуда), мамнӯъгоҳҳои давлатии биосферӣ, боғҳои миллӣ;

6) заминҳое, ки ба муассисаю ташкилотҳои дахлдор барои истифодаи доимӣ дода шудаанд, қитъаҳои замини дорои омилҳои табиии шифобахшие, ки барои ташкили корҳои профилактикӣ ва муолиҷавӣ мусоидат мекунанд;

7) Қитъаҳои замини дорои аҳамияти дамгирие, ки барои ташкили истироҳати оммавӣ ва сайёҳии аҳолӣ ба муассисаю ташкилотҳои дахлдор дода шудаанд;

8) заминҳои дорои аҳамияти таърихию фарҳангие, ки ба муассиса ва ташкилотҳои дахлдори мероси моддии фарҳангӣ барои истифодаи доимӣ дода шудаанд;

9) заминҳое, ки истгоҳҳо ва постҳои гидрометеорологӣ ва гидрогеологӣ ишғол кардаанд;

10) заминҳои дар баланси шахсони ҳуқуқӣ ва ҳифзи шаҳрвандӣ буда ва заминҳои дорои аҳамияти коммуналию маишӣ (маконҳои дафн, ҷамъоварӣ, коркард ва навъбандии партовҳои маишӣ, сохтмон ва дигар партовҳо, инчунин маҳалҳои безараргардонӣ ва нобуд кардани партовҳо);

11) заминҳои назди биноҳои серошёна ва хобгоҳҳои умумӣ, инчунин қитъаҳои замини назди биноҳои серошёна, қитъаҳои замини ишғолкардаи объектҳои ғайриистиқоматӣ;

12) фонди об;

13) захираҳо;

14) Қитъаҳои замине, ки барои корҳои иктишофи геологӣ ва (ё) тадқиқот ҷудо шудаанд.

Боғҳои истироҳатӣ тибқи моддаи мазкур андозро барои қитъаҳои замин пардохт намекунанд. Аз ин рӯ, барпо кардан ва истифода бурдани боғҳои истироҳатӣ бояд ба манфиати ҷамъият бошад. Муносибатҳо вобаста ба ташкили боғҳои истироҳатӣ ва истифодаи онҳо бо Қарори Девони Вазирон, аз 17 марти соли 2018 тасдиқ карда шудааст. Мутобиқи Низомнома дар бораи методологияи ташкили боғҳои истироҳатӣ ва минтақаҳои сабз, ки бо қарор  таҳти рақами 671 аз моҳи августи соли 2018, тасдиқ шудааст, танзим карда мешавад. Мутобиқи ин низомнома мақсади лоиҳаи мазкур аз ташкили боғҳои фароғатӣ, беҳтар намудани хидматрасонӣ ба истеъмолкунандагон ва баланд бардоштани дастрасии онҳо ва таъмини самаранокии истифодаи амволи боғҳои фароғатӣ тавассути ҷалби сармояи хориҷӣ мебошад. Дар маҷмӯъ, ҳадафҳои ин бахшҳои имтиёзнок ҷомеа аст, ки то чӣ андоза муфид будани он як меъёри муҳим мебошад.

– Киҳо аз пардохти андоз озод карда мешаванд?

– Бино ба моддаи 436 Кодекси андоз шаҳрвандоне, ки сазовори унвонҳои Қаҳрамони Ӯзбекистон, Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ, Қаҳрамони меҳнат, ҳар се дараҷаи ордени «Шуҳрат», маълӯлон ва иштирокдорони ҷанг, инчунин шахсоне, ки ба онҳо баробар карда шудаанд, маълӯлони гурӯҳҳои I ва II, нафақахӯрони танҳо, оилаҳои серфарзанд, ки падар ё модарашон вафот кардаанд, иштирокдорони ҳодисаи ҳалокатбори Чернобил (СБА) аз пардохти андоз озод карда мешаванд.

Мусоҳиб С. Бекназарова, хабарнигори «Овози тоҷик».