Сафири Фаластин ба саволҳои мухбири АИ «Дунё» посух дод.

Дар шароити ноустувории ҷаҳонӣ муносибати мутавозин ва пайгиронаи кишварҳо, сиёсати хориҷии сулҳомез ва муколамаи самимӣ аҳамияти хос доранд, ки бояд имконият диҳанд, то якдигарро бишнаванд, ба ҳам кумак кунанд ва ба ҳамоҳангии устувор ва рушд ноил шаванд. Ӯзбекистон маҳз чунин мавқеъро ишғол мекунад — тарафдори муколама, фаҳмиши мутақобил ва эҳтироми ҳуқуқи байналмилалӣ ҳамчун пояи рушди устувор ва амнияти глобалӣ мебошад.

Яке аз самтҳои ин сиёсат мавқеи асосӣ ва мутавозини Тошканд нисбат ба масъалаи Фаластин аст. Ӯзбекистон пайваста ҷонибдори ҳаллу фасли одилона ва ҳамаҷониба мебошад, ки бар асоси формулаи «ду давлат барои ду миллат» аст, талошҳои ҷомеаи байналмилалиро барои қатъи хушунат дастгирӣ мекунад ва ба мардуми Фаластин кумаки башардӯстона мерасонад.

Дар мусоҳиба бо АИ «Дунё» сафири Давлати Фаластин Ҷавод Авад назари худро дар бораи марҳилаи кунунии ҳамкориҳои дуҷониба баён дошта, ба ислоҳоти динамикӣ дар Ӯзбекистон ишора мекунад ва мавқеи ҳамбаставу масъулиятноки ҷониби Ӯзбекистонро дар масъалаҳои сулҳ ва адолати байналмилалӣ баланд арзёбӣ менамояд.

– Ӯзбекистон пайваста тарафдори ҳалли осоиштаи муноқишаи Фаластин ва Исроил бар асоси принсипи «ду давлат» ва қатъномаҳои СММ мебошад. Шумо ба мавқеи Ӯзбекистон дар заминаи дастгирии байналмилалии мардуми Фаластин чӣ гуна баҳо медиҳед?

– Мо мавқеи пайгирона ва асосии Ӯзбекистонро баланд арзёбӣ мекунем, ки ҳамеша барои ҳалли одилона ва осоиштаи муноқишаи Фаластин ва Исроил бар асоси ҳуқуқи байналмилалӣ ва қатъномаҳои СММ, аз ҷумла ҳуқуқи мардуми Фаластин ба таъсиси давлати мустақил дар ҳудудҳои то 4 июни соли 1967 бо пойтахташ — Қудси Шарқӣ — талош меварзад. Ин мавқеъ борҳо дар сатҳи олии роҳбарияти Ӯзбекистон, бахусус аз ҷониби Ҷаноби Олӣ Президент Шавкат Мирзиёев таъйид гардида, ҳамраъйии воқеиро бо мардуми Фаластин ва дарки амиқи моҳияти муноқишаро инъикос мекунад.

Ӯзбекистон дар минтақаи Осиёи Марказӣ ва минбари байналмилалӣ роҳбарии хирадмандона ва мутавозини сиёсати хориҷиро намоиш медиҳад. Ин мавқеъ адолатро дар равобити байналмилалӣ тақвият мебахшад ва ба бисёре аз халқҳое, ки зери ишғол қарор доранд, дар боварӣ ба ҳуқуқи байналмилалӣ ва инсондӯстӣ илҳом мебахшад.

– Мавқеи худро дар ин масъала Ӯзбекистон на фақат дар сатҳи сиёсӣ, балки дар амал низ пайгирона нишон медиҳад. Соли 2023 бо ташаббуси Президенти Ӯзбекистон ба сокинони минтақаи Ғазза тавассути Оҷонсии СММ оид ба кумак ба паноҳандагони фаластинӣ ва ташкили корҳо кумакҳои башардӯстона ба маблағи 1,5 миллион доллари ИМА расонида шуд. Ғайр аз ин, 24 декабри соли 2024 аз шаҳри Рафаҳи Миср хатсайри эвакуатсионӣ ба шаҳри Тошканд анҷом ёфт, ки дар натиҷа 100 зани захмии фаластинӣ ва кӯдакон барои барқарорсозии саломатӣ ба Ӯзбекистон оварда шуданд. Чунин ташаббусҳо дар Фаластин чӣ гуна пазируфта шуданд?

– Давлати Фаластин ин ташаббусҳоро бо миннатдории амиқ пазируфт. Онҳо ҳамчун далели зиндаи бародарии воқеӣ миёни халқҳои мо арзёбӣ гардиданд. Дастгирие, ки Ӯзбекистон дар чунин лаҳзаи душвор анҷом дод, ба сухан маҳдуд нашуд, балки дар амалҳо ва иқдомҳои муҳими башардӯстона ифода ёфт. Кумаки башардӯстона ба маблағи 1,5 миллион доллар, ки ба сокинони минтақаи Ғазза равона шуд ва эвакуатсияи занону кӯдакони маҷрӯҳ барои муолиҷа ба Ӯзбекистон — ин ҳама нишонаи меҳру муҳаббати инсонӣ ва рисолати волои башардӯстона мебошад.

Ин танҳо як ишораи ҳамраъйӣ набуд, балки як амали наҷоти ҷони инсонҳо буд. Ин афрод дар ҳолати вазнини равонӣ ва ҷисмонӣ ба Ӯзбекистон омаданд, бисёре аз онҳо хонавода, манзил ва амнияти ҳаёти худро аз даст дода буданд. Дар Ӯзбекистон ба онҳо ёрии тиббии баландсифат расонида шуд, муҳити бароҳате барои барқарорсозӣ муҳайё гардид ва муҳимтар аз ҳама — онҳо гармӣ, ғамхорӣ ва таваҷҷуҳи мардуми Ӯзбекистонро эҳсос карданд.

Ин амалиёти башардӯстона на танҳо дар ҷомеаи Фаластин, балки дар ҷомеаи ҷаҳонӣ низ таъсири амиқ гузошт, зеро нишон дод, ки ҳатто дар шароити душвор ҳам инсондӯстӣ ва ҳамраъйии воқеӣ имконпазир аст. Мо итминон дорем, ки ин иқдом як саҳифаи муҳим дар таърихи муносибатҳои Фаластин ва Ӯзбекистон хоҳад буд ва ба рамзи бародарии халқҳои мо табдил меёбад.

Ин қадамҳо боз ҳам бештар эътимод миёни халқҳои моро таҳким бахшиданд ва ёдрас карданд, ки дар лаҳзаҳои душвор Фаластин танҳо нест. Мо аз номи Президенти худ Ҷаноби Олӣ Маҳмуд Аббос, Ҳукумат ва хонаводаҳои осебдида миннатдории самимии худро ба роҳбарияти Ӯзбекистон, бахусус ба Ҷаноби Олӣ Президент Шавкат Мирзиёев, Ҳукумат ва тамоми мардуми ӯзбек расонидем.

Ҷаноби Олӣ Маҳмуд Аббос дар номаи сипосгузорие, ки ба Президенти Ӯзбекистон ирсол гардид, барои ташаббуси нек ва башардӯстонаи ӯ оид ба эвакуатсия ва муолиҷаи занону кӯдакони фаластинӣ, ки аз таҷовузи Исроил зарар дидаанд, изҳори миннатдорӣ ва эҳтироми амиқ баён дошт. Мо зикр кардем, ки ин иқдом идомаи дастгирии пайгиронаи Ӯзбекистон аз мавқеи одилонаи халқи Фаластин ва талошҳои он барои озодӣ ва истиқлол мебошад. Чунин амалҳо дар дилҳои мардуми Фаластин вокуниши гарму самимӣ меёбанд ва ба қисми таърихи муштараки бародарӣ ва ҳамбастагӣ мубаддал мегарданд.

– Дар солҳои охир Ӯзбекистон рушди устувори иҷтимоию иқтисодиро нишон медиҳад ва ҳамзамон ҳамкориҳои байналмилалиро фаъол мегардонад. Шумо ҳамчун дипломате, ки дар шаҳри Тошканд номнавис шудаед, кадом тағйиротҳоро дар кишвар қайд карда метавонед? Ҳамкориҳои Фаластину Ӯзбекистон чӣ гуна рушд меёбанд?

– Тағйиротҳоро дар Ӯзбекистон аз дохили кишвар мушоҳида карда, метавонам бо итминон бигӯям, ки кишвар як марҳилаи таърихии рушди худро тай мекунад. Таҳти роҳбарии хирадмандонаи Президент Шавкат Мирзиёев Ӯзбекистон бо қадамҳои устувор ба сӯи ташаккули як давлати қавӣ, муосир ва боз пеш меравад. Ислоҳоти шаффоф, фаъолшавии ташаббусҳои сиёсати хориҷӣ, васеъ гардидани уфуқҳои иқтисодӣ ва тақвияти нақши Ӯзбекистон дар сатҳи байналмилалӣ, шаҳри Тошкандро ба як маркази муҳими сиёсӣ ва дипломатии Осиёи Марказӣ табдил додаанд.

Муносибатҳои Ӯзбекистон ва Фаластин дар солҳои охир боз ҳам мустаҳкамтар шуданд. Мо махсусан ба сафари доктор Риёз Маликӣ, вазири корҳои хориҷӣ ва умури муҳоҷирони Давлати Фаластин ба Тошканд баҳои баланд медиҳем. Дар ин сафар бо вазири корҳои хориҷии Ӯзбекистон Бахтиёр Саидов ва раиси Сенати Олий Маҷлис Танзила Норбоева мулоқот анҷом дода шуд. Дар ин мулоқотҳо роҳҳои густариши ҳамкориҳо дар соҳаҳои гуногун — аз ҷумла сайёҳӣ, иқтисод ва маориф — баррасӣ шуданд. Ҳамчунин сафари вазири иқтисоди Фаластин бо ҳайати соҳибкорон ба Ӯзбекистон дар нақша буд, ки ин иқдом метавонист як қадами муҳими таҳкими равобити тиҷориву иқтисодӣ гардад. Мутаассифона, бинобар рӯйдодҳои фоҷиавӣ ва авҷи танишҳо дар Фаластин, бахусус дар минтақаи Ғазза, ин ташаббусҳо муваққатан боздошта шуданд.

Дар ин давра, бисёр ҳайатҳо аз Фаластин ба Ӯзбекистон ташриф оварданд. Масалан, муовини раиси парлумони Фаластин дар Ассамблеяи 150-уми Иттиҳоди байнипарлумонӣ, ки аз 5 то 9 апрели соли 2025 дар Тошканд баргузор гардид, ширкат варзид. Ҳамчунин профессорон ва намояндагони соҳаи таҳсилоти олӣ ба Самарқанд омада буданд; директори иҷроияи Комиссияи марказии интихоботии Давлати Фаластин Ҳишом Кӯҳел, дастаи дзюдо, дастаи футболи бонувон, дастаҳои каратэ ва бокс — ҳам дастаи мунтахаби умумӣ ва ҳам дастаи низомиён — барои ширкат дар чорабиниҳои гуногун ба Ӯзбекистон ташриф оварданд. Мехоҳам махсусан иштироки ҳайати соҳибкорони фаластинӣ дар Форуми IV байналмилалии сармоягузории Тошканд, ки аз 10 то 12 июни соли 2025 баргузор шуд, таъкид намоям.

Бо вуҷуди ин ҳама, мо итминон дорем, ки бо субот ёфтани вазъият дар Фаластин, ҳамкориҳои мо марҳилаи нави рушдро оғоз хоҳанд кард. Муносибатҳои бародаронаи байни Фаластин ва Ӯзбекистон решаҳои амиқи таърихиву фарҳангӣ доранд ва мо мутмаинем, ки ҳамкориҳои минбаъда боз ҳам самараноктар ва мустаҳкамтар хоҳанд шуд.

– Барои суҳбат сипосгузорам.

– Ташаккур.

АИ «Дунё»