Сатҳи камбизоатӣ дар вилояти Фарғона дар аввали соли равон 8,6 фоизро ташкил дода, барои коҳиши он аз роҳу воситаҳои гуногун истифода бурда мешавад. Дар давоми нӯҳ моҳи соли равон ба 44,6 ҳазор оила 78 ҳазор хидмат расонида шуда, сатҳи камбизоатӣ то 5,1 фоиз паст фароварда шудааст.

Дар марҳилаи дуюм 6 ҳазору 975 оилаи камбизоат ба 1 ҳазору 395 нафар роҳбарон ва муовинони онҳо вобаста карда шуданд, аз ҷумла 635 оила ба роҳбарон ва ҷонишинони ташкилотҳои сатҳи вилоятӣ ва 6 ҳазору 340 оила ба роҳбарон ва ҷонишинони ташкилотҳои сатҳи шаҳрӣ ва ноҳиявӣ — панҷтоӣ вобаста карда шуданд. Дар ин бора Саридораи коҳиши камбизоатӣ ва мусоидат ба шуғли аҳолии вилоят ба рӯзномаи «Овози тоҷик» маълумот ироа намуд.

Ба иттилои манбаъ, дар моҳҳои январ – сентябри соли ҷорӣ ба 43 ҳазору 553 оила (185 ҳазору 188 нафар аъзои онҳо) 78,3 ҳазор хизмат расонида шудааст. Барои аз камбизоатӣ баровардани ин оилаҳо чораҳои зарурӣ андешида шудаанд. Дар ин миён 33,4 ҳазор нафар бо ҷойи кори доимӣ таъмин гардида, 7,7 ҳазор нафар қарз ва субсидияҳои имтиёзнок гирифтаанд, 34,4 ҳазор нафар ба соҳибкорӣ ҷалб гардида, 2 ҳазору 670 нафар шаҳрвандон соҳиби касбу ҳунар шудаанд.

Ба ибораи дигар, 44 ҳазору 675 оила, яъне 210 ҳазору 777 нафар аз камбизоатӣ раҳо ёфтаанд. Барои афзудани даромади аҳолӣ истифодаи самараноки 23,5 ҳазор гектар замини иҷора ва 41 ҳазор гектар замини наздиҳавлигӣ саҳми назаррас гузоштааст.

Дар асоси қарори Президент таҳти рақами ҚП-330 ба 99 маҳаллаи шароиташон душвори вилоят барои таъмини аҳолӣ бо об 117,5 миллиард сӯм, барои беҳтар намудани таъминоти неруи барқ 127,4 миллиард сӯм ва барои таъмири роҳҳои дохилӣ 3,6 миллиард сӯм ҷудо карда шудааст. Аз ҳисоби маблағҳои ихтисосёфта барои обёрии хоҷагиҳо 6,3 ҳазор гектар замини наздиҳавлигии 28,5 ҳазор хонавода дар 86 маҳалла бо об таъмин гардида, имкони гирифтани 2-3 ҳосил дар як сол фароҳам оварда шудааст. Даромади ҳар хоҷагӣ ба ҳисоби миёна 40-50 миллион сӯмро ташкил медиҳад.

Маҳаллаи «Зилол»-и ноҳияи Олтиариқ, ки дар минтақаи дашт воқеъ аст, дорои 670 хоҷагӣ мебошад. Он барои гармхонапарварӣ ва токпарварӣ ихтисос дода шудааст. Дар доираи маблағҳои ҷудошуда ба маблағи 2 миллиард сӯм чор чоҳи артезианӣ кофта шуда, 550 хоҷагии маҳалла бо оби ошомиданӣ таъмин гардидаанд. Сокинони маҳалла шумораи гармхонаҳоро то 250 адад расонидаанд ва маҳсулоти онҳо дар бозорҳо фурӯхта мешаванд.

Оилаи Аҳмадҷон Иброҳимов аз ҳамин маҳалла дар як сол 8-10 тонна ҳосили помидору бодиринг ба даст меорад. Корҳо тавассути обёрии қатрагӣ сурат мегиранд ва даромади солонаи хоҷагӣ беш аз 250 миллион сӯмро ташкил медиҳад.

Бо ташаббуси саридораи коҳиши камбизоатӣ ва мусоидат ба шуғли аҳолии вилоят ва шуъбаҳои минтақавии он, баъди беҳтар шудани таъминоти об, дар 10 гектар замини иҷора бо ҷудо намудани 2 миллиард сӯм қарзҳои имтиёзнок, гармхонаҳои 5-10 сотихӣ сохта ва мавриди истифода қарор дода шудаанд. Худи аҳолӣ низ тақрибан 3 миллиард сӯм сарф намуда, то имрӯз сохтмони 40 гармхонаи дигарро ба анҷом расондаанд.

– Бидуни муболиға метавон гуфт, ки дар натиҷаи чунин корҳои хайрхоҳона дар ин маҳалла дигар оилаи бекор ва камбизоат боқӣ намондааст. Ҳар як хоҷагӣ солона аз ҳисоби фурӯши сабзавот ва ангур ба ҳисоби миёна 150-200 миллион сӯм даромад мегирад. Қарор аст, ки то охири сол маҳаллаи «Зилол» ба минтақаи озод аз бекорӣ ва камбизоатӣ табдил дода шавад, – мегӯяд мудири шуъбаи саридораи коҳиши камбизоатӣ ва мусоидат ба шуғли аҳолии вилоят Хурсандбек Холиқов.

Ба таъкиди мавсуф, дар қитъаҳои замини иҷораии хоҷагиҳои деҳқонӣ барои ташкили кооперативҳои кишоварзӣ тибқи принсипи «Як контур – як маҳсулот» корҳои васеъ анҷом ёфтаанд. Айни ҳол 130 кооперативи кишоварзӣ таъсис ёфтааст, ки шумораи саҳмдорони онҳо 1 ҳазору 184 нафар буда, майдони умумии замини таҳти ихтиёри онҳо 309 гектарро ташкил медиҳад.

Дар ноҳияи Олтиариқ барои парвариши помидору бодиринг 10 кооперативи калон таъсис ёфтааст, ки дар заминҳои иҷора ва наздиҳавлигӣ ба кишт ва парвариши маҳсулот машғуланд. Ҳамин тавр, таҷрибаи парвариши зиёда аз 10 ҳазор тонна маҳсулоти помидору бодиринг ҷорӣ гардида, садҳо оилаи камбизоат соҳиби даромад шудаанд. Даромади миёнаи ҳар хоҷагӣ 40-45 миллион сӯмро ташкил медиҳад. То охири сол 485 оилаи камбизоат аз ҳисоби парвариши зироатҳои мевагӣ аз камбизоатӣ раҳо хоҳанд ёфт.

Ба иттилои Саридора, солҳои охир дар ноҳияи Фарғона шаш кооперативи калон таъсис ёфтааст, ки асосан ба парвариши малина машғуланд. Ин шуғл дар вилоят яке аз самтҳои сердаромади кишоварзӣ ба ҳисоб меравад. Дар ду соли охир бо ҷудо шудани қарзҳои имтиёзнок дар зиёда аз 1 ҳазор хоҷагӣ парвариши малина ба роҳ монда шуда, беш аз 3 ҳазор нафар бо ҷойи кор таъмин гардидаанд.

Масалан, дар қитъаи замини сокини маҳаллаи «Обод» Насиба Абдувалиева парвариши намунавии малина ба роҳ монда шудааст. Ӯ аз навъҳои бармаҳал истифода мебарад ва солона то 1,5-2 тонна маҳсулоти хушсифат истеҳсол мекунад. Даромади софи солонаи ӯ 50-60 миллион сӯмро ташкил медиҳад ва ӯ кайҳо аз «Феҳристи оилаҳои камбизоат» хориҷ гардидааст.

Хоҷагиҳои оилавии вилоят бо ба даст овардани 4,4 ҳазор тонна ҳосили малина тақрибан 65 миллиард сӯм даромад ба даст овардаанд. Қисме аз ин маҳсулот ба бозорҳои дохилӣ ва қисми дигар ба кишварҳои ҳамсоя содир шудааст. Масъулони идораҳои маҳаллӣ барои фурӯши малина дӯконҳо ташкил намудаанд, ки дар онҳо аъзои хонаводаҳои камбизоат фаъолона иштирок доранд.

– Дар шароити вилояти Фарғона, тибқи лоиҳаҳои вижаи шаҳру ноҳияҳо, ҳар як хонавода дар маҳаллаҳои деҳот имкони парвариши малина дорад. Ин амал барои таъмини амнияти озуқаворӣ ва устувории нархҳо мусоидат мекунад, – мегӯяд сокини маҳаллаи «Ҳосилот» Шоҳидахон Шамшиддинова.

Ба гуфтаи ӯ, иқлими мувофиқ мардумро водор намудааст, ки аз заминҳои наздиҳавлигии худ самаранок истифода баранд. Вай бо гирифтани 33 миллион сӯм қарзи имтиёзнок 1000 бех ниҳоли малина шинонда, 500 килограмм ҳосил ба даст оварда, 25-30 миллион сӯм даромади соф гирифтааст. Мисли ӯ, 400 хоҷагӣ низ малина парвариш намуда, аз феҳристи оилаҳои камбизоат хориҷ гардидаанд.

Ба иттилои дафтари матбуоти саридора, дар саросари вилоят се кластери малина – «Ал-Водилӣ», «Водиллик Довудбек» ва ҶММ «Rasp-berry World» таъсис ёфтааст. Онҳо сокинонро бо ниҳол, сим, сутунҳои такягоҳӣ ва замин таъмин мекунанд. То соли 2026 дар 2 ҳазору 100 хоҷагии 137 ҷамоати маҳалла беш аз 2,5 ҳазор нафар бо ҷойи кор таъмин хоҳанд шуд.

Ин манбаъ меафзояд, ки дар моҳҳои январ-сентябри соли ҷорӣ дар соҳаҳои саноат, кишоварзӣ ва хизматрасонӣ татбиқи 31 ҳазору 958 микролоиҳа ба нақша гирифта шуда, то имрӯз 33 ҳазору 895 лоиҳа ба фаъолият шурӯъ кардааст. Арзиши умумии онҳо 172,4 миллиард сӯмро ташкил дода, 69 ҳазору 817 нафар бо ҷойи кор таъмин гардидаанд.

Масалан, сокини ҷамоати «Учкӯприк» Ясмина Алиева бо гирифтани 33 миллион сӯм қарз дар хонааш сехи дӯзандагӣ ташкил кардааст. Ӯ аз «Феҳристи оилаҳои камбизоат» хориҷ гардида, барои ду нафар ҷойи кор низ фароҳам овардааст. Ҳар кадомашон ба ҳисоби миёна 4-5 миллион сӯм даромад мегиранд.

Дар ноҳияи Бағдод се кооперативи калон барои парвариши дастмолҳои шустушӯй таъсис ёфтааст. Онҳо дар заминҳои иҷора барои 15 маҳаллаи дорои 600 хонаводаи камбизоат фаъолият мекунанд. Ҳар як хоҷагӣ то 1000 дона дастмол парвариш намуда, то 30 миллион сӯм даромад гирифтааст.

Бояд гуфт, ки кооператив тухмӣ, ғизоҳои маъданӣ ва дигар хароҷотро ба зимма гирифта, маҳсулотро аз шаҳрвандон бо нархи бозор мехарад. Сокини маҳаллаи Чехитой Мавҷудахон Раҳмонова аз зумраи онҳоест, ки бо ин усул соҳиби даромади хуб шудааст.

Бархе аз сокинони ноҳияи Ӯзбекистони вилоят низ аз ҳисоби гармхонаҳо соҳиби даромади устувор гардидаанд. Дар заминҳои хусусӣ ва иҷора зиёда аз 21 ҳазор гармхона бо масоҳати умумии 270 гектар бунёд гардида, 43 ҳазор нафар бо ҷойи кор таъмин шудаанд. Танҳо дар соли ҷорӣ дар гармхонаҳо 54 ҳазор тонна маҳсулот рӯёнда шуда, ҳар як оила 7-10 тонна ҳосил ба даст оварда, аз 65 то 120 миллион сӯм даромад гирифтааст.

Барои мисол, сокини маҳаллаи «Зинаша» Фозилҷон Умаров дар майдони 50 гектар гармхона ташкил намуда, сабзавот ва кӯчатҳои гуногун парвариш мекунад. Гармхона солона 35 тонна маҳсулот медиҳад ва даромади умумии он 360 миллион сӯмро ташкил медиҳад. Ӯ ҳамчунин барои омӯзиши 15 зани бекор имконият фароҳам овардааст.

Барномарезӣ шудааст, ки то соли 2026 дар 2 ҳазору 500 хонаводаи 224 маҳаллаи вилоят гармхонаҳо ташкил гардида, беш аз 4 ҳазору 700 нафар бо ҷойи кор таъмин карда шаванд.

Ба ин тартиб, корҳои васеъмиқёсе, ки аз ҷониби дастандаркорони Саридораи коҳиши камбизоатӣ ва мақомоти маҳаллӣ дар самти фароҳам овардани ҷойҳои корӣ анҷом дода мешаванд, то соли 2026 идома ёфта, тибқи нақша 14 ҳазору 500 оила аз камбизоатӣ раҳо хоҳанд шуд.

Мирасрор Аҳроров,

хабарнигори «Овози тоҷик».

Вилояти Фарғона.