Ташаббусҳое, ки аз ҷониби роҳбари давлати мо пешниҳод шудаанд, бо он ҷиҳат ҷолибанд, ки ба зинаи нав баровардани робитаҳои гуногунҷанбаи миёни кишварҳои Осиёи Марказӣ ва Русия, институтсионализатсияи мунтазами ҳамкорӣ ва мутобиқ кардани он ба талаботи замони муосир равона шудаанд.
Яке аз нуқтаҳои муҳим, ки дар нишаст таъкид гардид, ин аст, ки замони имрӯза аз мо муколамаи наздик, ҳамкорӣ ва амалҳои муштаракро талаб мекунад. Дар ин самт, пешниҳодҳои мушаххасе, ки аз ҷониби Президенти кишвари мо ироа гардиданд, на танҳо аҳамияти миллӣ ё минтақавӣ, балки арзиши байналмилалӣ ва рақобатпазирӣ доранд.
Хусусан, ташаббусҳое, ки дар соҳаи рушди рақамӣ, зеҳни сунъӣ ва технологияҳои муосир пешниҳод шудаанд, бешубҳа, санги пояи оянда ба шумор мераванд.
Пешниҳоди роҳбари кишвари мо оид ба таъсиси Шӯрои минтақавии экспертӣ оид ба зеҳни сунъӣ ва технологияҳои рақамӣ дар шароите, ки рақобати ҷаҳонӣ шиддат ёфтааст, иқдоми саривақтӣ ва дорои асоси илмӣ-амалии амиқ мебошад. Ин Шӯро метавонад ба майдони мубодилаи иттилоот, интиқоли инноватсия ва иҷрои лоиҳаҳои муштарак на танҳо барои ширкатҳои IT, балки барои муассисаҳои таълимӣ, марказҳои илмӣ ва ташкилотҳои давлатӣ низ табдил ёбад.
Агар ба назар гирем, ки имрӯз зеҳни сунъӣ на танҳо ба иқтисодиёт, балки ба соҳаҳои тандурустӣ, нақлиёт, маориф, экология ва амният низ ворид шуда истодааст, таъсиси чунин Шӯро дар коҳиш додани нобаробариҳои рақамӣ, ҳамоҳангсозии иқтидорҳо ва систематизатсияи ҳамкорӣ нақши муҳим мебозад. Ҳамзамон, ин ташаббус бояд ҳамчун қадами устувор ба сӯи таъмини иштироки мустақил ва баробари кишварҳои минтақа дар фазои рақамии ҷаҳонӣ арзёбӣ гардад.
Дигар як ташаббуси муҳим – ғояи таъсиси филиалҳои Маркази инноватсионии “Сколково” дар кишварҳои Осиёи Марказӣ мебошад. Тавре маълум аст, “Сколково” маркази тафаккури инноватсионии Русия аст. Кушодани филиалҳои он дар Ӯзбекистон, Қазоқистон, Қирғизистон, Тоҷикистон ва Туркманистон бо дарназардошти ниёз ва имкониятҳои ҳар як кишвар, ба ташаккули экосистемаҳои маҳаллии инноватсионӣ мусоидат хоҳад кард.
Марказҳои мазкур на танҳо барои татбиқи технологияҳои нав, балки барои тайёр кардани мутахассисони маҳаллӣ, фароҳам овардани имкониятҳо барои стартапҳо ва ҷалби сармоягузориҳои байналмилалии венчурӣ аҳамияти калон доранд. Хусусан, таъсири ин гуна марказҳо ба ташаккули “фарҳанги инноватсия” ва таҳкими шавқи ҷавонон ба технология калон хоҳад шуд.
Ғояи дигари арзишманд, ки аз ҷониби роҳбари Ӯзбекистон пешниҳод шудааст, ин таъсиси консорсиуми илмӣ-таълимии “Муҳандисони оянда” мебошад. Ин иқдом на танҳо ба ҳамгироии раванди таълимии минтақавӣ равона шудааст, балки барои олимон, муҳандисон ва муҳаққиқони ҷавон дарҳои нави имкониятҳоро боз мекунад.
Муҳандиси замони муосир танҳо соҳиби донишҳои техникӣ нест. Ӯ бояд қобилияти фикрронии глобалӣ дошта, роҳҳалҳои креативӣ офарида тавонад ва тавоноии рақобат дар сатҳи байналмилалиро соҳиб бошад. Барои тайёр кардани чунин мутахассисон ҳамкории байналмилалӣ ва муҳитҳои муосири илмӣ-таълимӣ заруранд.
Аз ин рӯ, ҳамкории донишгоҳҳо ва марказҳои илмии пешсафи Осиёи Марказӣ ва Русия дар доираи консорсиум, таҳияи барномаҳои ҳамоҳангшудаи илмӣ ва амалӣ, роҳандозии низоми мубодилаи донишҷӯён ва муҳаққиқон метавонад оғози марҳилаи нави рушди технологӣ дар минтақа гардад.
Пешниҳоди роҳандозии барномаи махсуси грантҳо барои муҳаққиқон ва олимони ҷавон дар доираи консорсиум низ қадами муҳиме дар самти нигоҳ доштани иқтидори зеҳнӣ, маҳдуд кардани “ҷараёни муҳоҷирати зеҳнҳо” ва таъмин намудани таҳқиқоти илмӣ бо ҳавасмандгардонии иқтисодӣ мебошад. Ин гуна барномаҳо ҷавононро ба зиндагии ба илм ва технология бахшидашуда ҳидоят мекунанд, онҳоро водор месозанд, ки истеъдоди худро на дар хориҷ, балки дар ватани худ амалӣ намоянд.
Дар ҷаҳони имрӯз сарвати муҳимтар аз захираҳои табиӣ — сармояи инсонӣ ва қобилияти зеҳнӣ аст. Ҳар як ташаббусе, ки дар нутқ пешниҳод гардид, маҳз аз ҳамин ҳақиқати стратегии асосӣ сарчашма мегирад.
Иҷрои ин ташаббусҳо на танҳо барои Ӯзбекистон, балки барои тамоми кишварҳои Осиёи Марказӣ ба рушди устувор, рақобатпазирӣ ва боло рафтани нуфузи онҳо дар саҳнаи байналмилалӣ мусоидат хоҳад кард.
Шаҳноза Холмаҳаматова,
депутати Палатаи қонунгузории Олий Маҷлис.
