Дар замони муосир интернет ба яке аз шуғлҳои асосии зиндагии инсон табдил ёфтааст.

Пешрафти босуръати технология боис гардид, ки интернет на танҳо воситаи иттилоот, балки муҳити омӯзиш, муошират ва фароғат гардад. Хусусан ҷавонон бештар аз интернет истифода мебаранд. Таъсири интернет ба ҷавонон бисёрҷанба буда, метавонад ҳам ба рушди шахсият мусоидат намояд ва ҳам дар сурати истифодаи нодуруст ба мушкилоти гуногун оварда расонад.
Яке аз муҳимтарин ҷанбаҳои мусбати интернет дар ҳаёти ҷавонон дастрасии бемаҳдуд ба иттилоот мебошад. Имрӯз талабагон метавонанд бо ёрии интернет дар муддати кӯтоҳ маълумоти заруриро дар бораи фанҳои гуногун пайдо кунанд. Китобхонаҳои электронӣ, мақолаҳои илмӣ, видеоҳои омӯзишӣ ва курсҳои онлайн барои баланд бардоштани сатҳи дониш имкониятҳои васеъ фароҳам меоранд. Интернет ба ҷавонон имкон медиҳад, ки мустақилона омӯзанд, фикррониашонро рушд диҳанд ва ба худомӯзӣ одат кунанд.
Ғайр аз ин, интернет дар ташаккули малакаҳои нав низ нақши муҳим дорад. Бисёр ҷавонон тавассути интернет барномасозӣ, тарроҳии графикӣ, забонҳои хориҷӣ, маркетинги рақамӣ ва дигар касбҳои муосирро меомӯзанд. Ин донишҳо ба онҳо кумак мекунанд, ки дар бозори меҳнат рақобатпазир бошанд. Ҳатто баъзе ҷавонон тавассути интернет фаъолияти соҳибкориро оғоз намуда, манбаи даромад пайдо мекунанд.
Интернет инчунин имконияти васеи муошират фароҳам меорад. Шабакаҳои иҷтимоӣ ба ҷавонон имкон медиҳанд, ки бо дӯстон, ҳамсинфон ва ҳатто бо ҳамсолони худ дар кишварҳои дигар робита дошта бошанд. Ин муошират ҷаҳонбинии ҷавононро васеъ намуда, онҳоро бо фарҳанг ва урфу одатҳои миллатҳои гуногун шинос мекунад. Дар баробари ин, интернет метавонад ҳисси ҳамбастагӣ ва ҳамдигарфаҳмиро дар байни ҷавонон тақвият диҳад.
Бо вуҷуди ҳамаи ин ҷиҳатҳои мусбат, таъсири манфии интернет низ ҷиддӣ аст.  Баъзе ҷавонон вақти зиёди худро дар шабакаҳои иҷтимоӣ, бозиҳои компутерӣ ё тамошои видеоҳо сарф мекунанд. Ин ҳолат боиси кам шудани таваҷҷуҳ ба таҳсил, паст шудани натиҷаҳои дарс ва дур шудан аз ҳаёти воқеӣ мегардад. Илова бар ин, истифодаи аз ҳад зиёди интернет метавонад ба саломатӣ зарар расонад, аз ҷумла боиси хастагии чашм, дарди сутунмӯҳра ва вайрон шудани меъёри хоб шавад.
Аз ҷиҳати равонӣ низ интернет таъсири манфӣ дошта метавонад. Ҷавонон дар шабакаҳои иҷтимоӣ аксар вақт худро бо дигарон муқоиса мекунанд, ки ин боиси норозигӣ аз худ, паст шудани эътимод ба нафс ва изтироб мегардад. Ҳамчунин, дучор шудан ба иттилооти бардурӯғ, маводи зӯроварона ё ахлоқан номуносиб метавонад ба ташаккули ҷаҳонбинӣ ва арзишҳои ҷавонон таъсири манфӣ расонад. Масъалаи кибербуллинг низ яке аз мушкилоти ҷиддиест, ки имрӯз бисёр ҷавонон бо он рӯ ба рӯ мешаванд.
Дар чунин шароит нақши оила, мактаб ва ҷомеа хеле муҳим мебошад. Волидон бояд на танҳо истифодаи интернетро назорат кунанд, балки бо фарзандон суҳбати кушода дошта бошанд ва онҳоро ба истифодаи дурусти он роҳнамоӣ намоянд. Муассисаҳои таълимӣ метавонанд бо ворид намудани технологияҳои рақамӣ ба дарсҳо ҷавононро ба омӯзиши созанда ҷалб кунанд ва ҳамзамон фарҳанги истифодаи босаводи интернетро омӯзонанд. Ҷомеа низ бояд барои ҳифзи ҷавонон аз хатарҳои интернет чораҳои зарурӣ андешад.
Дар маҷмӯъ метавон гуфт, ки интернет қувваи бузургест, ки ба зиндагии ҷавонон таъсири амиқ мерасонад. Ояндаи ҷавонон то андозае аз он вобаста аст, ки онҳо интернетро чӣ гуна истифода мебаранд. Агар интернет ҳамчун воситаи донишандӯзӣ, рушд ва муоширати солим истифода шавад, он метавонад заминаи муваффақияти ҷавонон гардад. Аз ин рӯ, истифодаи оқилона, мақсаднок ва масъулиятноки интернет барои ҳар як ҷавон аҳамияти калон дорад.

Нигина Мусурмонова,

донишҷӯйи Донишгоҳи давлатии Бухоро.