Мувофиқи Фармони Президент «Дар бораи такмил додани сиёсати пулию вомӣ тавассути гузариши тадриҷӣ ба низоми ҳадафгирии таваррум» ҳадафи доимии таваррум 5 фоиз муқаррар шудааст ва Бонки марказӣ вазифадор аст, ки ба ин ҳадаф ҳатман ноил шавад.
Таъмини ҳадафи таваррум аз ҷониби Бонки марказӣ қобилияти харидории даромад ва пасандозҳои аҳолӣ ва соҳибкоронро нигоҳ медорад, ба онҳо имкон медиҳад, ки хароҷоти дарозмуддати худро ба нақша гиранд. Он ҳамзамон шароити мусоидро барои рушди устувор ва фарогири иқтисодӣ фароҳам меорад.
Сиёсати муассири пулию қарзӣ имкониятҳоро барои пешгирӣ аз дуршавии шадид ва тӯлонии иқтисодиёт аз имкониятҳои он ва андешидани чораҳо барои коҳиш додани таъсири манфӣ фароҳам меорад.
Дар ҳақиқат, сиёсати пулию қарзӣ ё кредит дар ҷумҳурии мо маҷмӯи чораҳоеро ташкил медиҳад, ки дар айни ҳол Бонки марказӣ ба ин васила танзими ҳаҷми пешниҳоди пул ва қобилияти бонкҳои тиҷоратиро барои додани қарз таъмин менамояд. Ҳадафи асосии сиёсати пулию қарзӣ назорати афзоиши нархҳо, яъне нигоҳ доштани таваррум дар ҳудуди муайян мебошад.
Бар ин асос Бонки марказӣ дар доираи сиёсати пулию қарзӣ меъёри асосиро муқаррар мекунад ва он меъёри асосии фоизи бозори пулӣ мебошад. Бонки марказӣ қобилияти бонкҳои тиҷоратиро барои қарздиҳӣ тавассути зиёд ё кам кардани меъёри асосӣ танзим мекунад.
Маълум мешавад, ки аз 29 январи соли 2026 муассисаҳои молиявӣ ҳангоми додани қарзҳои истеъмолӣ ба формати нави кор бо муштариён гузаштаанд. Бонки марказӣ як қатор тағйиротеро тасдиқ кардааст, ки ба баланд бардоштани саводнокии молиявии аҳолӣ ва ҳифзи ҳуқуқи қарзгирандагон нигаронида шудаанд. Яке аз навовариҳои асосӣ ҷорӣ намудани ӯҳдадории пешниҳоди шаҳрвандон бо рӯйхати махсус (рӯйхати санҷишӣ) хоҳад буд, ки ҳамаи хатарҳои марбут ба ӯҳдадориҳои қарзиро муфассал шарҳ медиҳад. Ин тағйироти ҳуқуқӣ дар Вазорати адлия 28 октябри соли 2025 ба қайд гирифта шудааст ва таҷдиди назари талаботи ҳадди ақалро барои фаъолияти бонкҳои тиҷоратӣ пешбинӣ мекунад.
Тартиби нав ба хидматҳои бонкдории рақамӣ диққати махсус медиҳанд. Ин тартиб тақозо менамояд, ки ҳангоми дархости гирифтани қарз тавассути барномаҳои мобилӣ ё вебсайтҳо, истифодаи аломатҳои пешакӣ муайяншуда ва дигар унсурҳое, ки розигии автоматии муштариро ба ҳама гуна шартҳо нишон медиҳанд, қатъиян манъ мебошад.
Ғайр аз ин, бонкҳо танҳо бо пур кардани маълумот дар бораи параметрҳои асосии қарз, ба монанди маблағ, меъёри фоиз ва мӯҳлат – дар шаклҳои онлайн маҳдуданд. Гуфта мешавад, ин ба муштариён озодии қабули қарорро ҳангоми истифодаи хидматҳои бонкӣ фароҳам меорад, шаффофияти шартҳоро афзоиш медиҳад ва аз баҳсҳои оянда байни бонкҳо ва муштариён пешгирӣ мекунад.
Як навоварии муҳими дигар ба пешниҳоди маълумот дар бораи системаи кафолати пасандозҳо дахл дорад. Бонкҳо бояд ба муштариён дар бораи фаъолияти Фонди кафолати пасандозҳо маълумоти пурра пешниҳод кунанд.
Ногуфта намонад, ки ҳамаи тағйироти зикршуда се моҳ пас аз бақайдгирии расмӣ, яъне 29 январи соли 2026 эътибор пайдо кардаанд. Ҳаҷми умумии қарзҳои ба иқтисодиёт ҷудошуда нисбат ба соли 2024 дар соли сипаришуда беш аз 16 фоиз афзоиш ёфта, ҳудуди 300 триллион сӯмро ташкил додааст.
Мирасрор АҲРОРОВ, хабарнигори “Овози тоҷик”.
