Дорусозӣ яке аз соҳаҳои муҳим дар ҳифзи ҳаёт ва саломатии инсон мебошад. Доруҳои босифат, усулҳои муассири табобат ва стандартҳои бехатарӣ асоси низоми тандурустии аҳли ҳар кишвар мебошанд.

Аз ин рӯ, дар Ӯзбекистон ба рушди бахши дорусозӣ, дастгирии истеҳсолкунандагони маҳаллӣ ва таъмини аҳолӣ бо доруи зарурӣ таваҷҷуҳи махсус зоҳир карда мешавад. Ислоҳоте, ки аз ҷониби ҳукумат таҳти роҳбарии Президент Шавкат Мирзиёев оғоз шуда буданд, барои саноати дорусозӣ уфуқҳои наверо боз карданд.
Имрӯз шумораи корхонаҳое, ки дар бозори дорусозии Ӯзбекистон бо фуруши яклухти доруҳо машғуланд, 455 адад аст. Яке аз онҳо ҷамъияти саҳҳомии «Дори-дармон» мебошад.
Дар ин замина, мо бо иҷрокунандаи вазифаи раиси Шӯрои директорони ҷамъияти саҳҳомии «Дори-дармон» Абдуғанӣ Комилов суҳбат оростем, то  оид ба фаъолияти ширкат, дастовардҳо ва нақшаҳои ояндаи он маълумоти бештар гирем.

– Абдуғанӣ Комилов, лутфан дар бораи самтҳои асосии фаъолияти ширкат маълумот медодед.

– Ширкати мо чанд сол боз дар бозор фаъолият мекунад ва ҳадафи асосии мо таъмин намудани аҳолӣ бо доруи босифат ва дастрас мебошад. Зиёда аз 1300 дорухонаи иҷтимоӣ ва филиалҳо, ки бо тиҷорати яклухт ва чакана машғул аст, фаъолият мекунанд. Аз ин 1143 дорухона, ё 87,6 фоиз дар минтақаҳои деҳот ҷойгиранд. Имрӯз ҳамаи дорухонаҳо, ки дар саросари ҷумҳурӣ фаъолият мекунанд, ба талаботи «Амалиёти зарурии дорусозӣ – GPP» ҷавобгӯ мебошанд.

– Киҳо ҳангоми табобати амбулаторӣ ба дастрасии имтиёзнок ба доруворӣ ҳуқуқ доранд?

– Дорувории имтиёзнок бо таъини духтурон дар муассисаи амбулаторӣ, тавассути дорухонаҳо ройгон дар асоси дорухати имтиёзноки духтури муроҷиаткунанда ба тоифаи муайяни шахсон ҳангоми табобати амбулаторӣ дода мешавад.

Дар асоси қарори Девони Вазирон «Дар бораи чораҳои такмили минбаъдаи тартиби таъмини тоифаи муайяни шахсон бо дору бо асосҳои имтиёзнок» 14 тоифа шахсонеро, ки барои таъмини имтиёзноки доруворӣ ҳангоми табобати амбулаторӣ ҳуқуқ доранд, номбар шудаанд.

Дар ин рӯйхат шахсони гирифтори бемориҳои онкологӣ, сил, махав, эндокринологӣ, бемориҳои рӯҳӣ, шахсони гирифтори ОРV, шахсони протези клапанҳои дил ва трансплантатсияи узвҳо, бемороне, ки гемодиализро ба нақша гирифтаанд, инчунин нафақахӯрони танҳо, ки ба нигоҳубини дигарон ниёз доранд, иштирокчиён ва собиқадорони Ҷанги дуюми ҷаҳон, инчунин шахсони ба онҳо баробаршуда, иштирокчиёни фронти ақибгоҳ, шахсони маъюб, аз ҷумла онҳое, ки дар бартарафсозии фалокати нерӯгоҳи атомии Чернобил иштирок кардаанд ва ҷанговарони байналмилал дохил карда шудаанд

Ба беморони ин тоифа тавассути дорухонаҳои ширкат дар асоси 396 121 дорухат ройгон ба маблағи 37 миллиарду 202 миллион сӯм доруворӣ ва лавозимоти тиббӣ дода шуданд.

– Тартиби ҷуброни доруҳое, ки дар доираи барномаи Реимбурсатсия пешниҳод шудаанд, чӣ тавр ба роҳ монда шудааст?

– Имрӯз дар кишвари мо ба беҳтар кардани сифат ва самаранокии хидматрасонии тиббӣ, ки ба аҳолӣ пешниҳод мегардад, таваҷҷуҳи ҷиддӣ зоҳир мешавад. Аз ҷумла, барои ҷорӣ намудани фарогирии  тадриҷии суғуртаи тиббӣ дар ин бахш, фароҳам овардани муҳити рақобатпазири муосир дар бозори хидматрасонии тиббӣ ва дар ин замина васеъ кардани имкониятҳои аҳолӣ барои гирифтани ёрии тиббии кафолатнок ва доруҳои босифат корҳои назаррас анҷом дода мешаванд. Инро дар мисоли барномаи Реимбурсатсия (ҷубронпулӣ), ки соли 2021 татбиқи худро оғоз кард, ба таври равшан дидан мумкин аст. Ин система аввал дар вилояти Сирдарё санҷида шуда, сипас дар шаҳри Тошканд ба кор андохта шуд.

Тибқи Қарори Президент аз 5 сентябри соли 2024 «Дар бораи чораҳои ҷорӣ намудани механизмҳои суғуртаи тиббии давлатӣ», соли 2025 дар Ҷумҳурии Қароқалпоқистон, вилоятҳои Навоӣ, Самарқанд, Бухоро, Хоразм, Қашқадарё ва то охири соли 2026 дар вилоятҳои Сурхондарё, Фарғона, Андиҷон, Намангон, Тошканд ва Ҷиззах барномаи ҷубронпулӣ ҷорӣ карда мешавад, ки тамоми минтақаҳои кишварро пурра фаро мегирад. Яъне арзиши доруворӣ аз ҷониби Фонди давлатии суғуртаи тиббӣ пардохт карда мешавад.

Дар асоси ин қарор, имрӯз дар 474 дорухона ва филиалҳои дорухонаҳои мутааллиқ ба ҷамъияти саҳҳомии «Дори-дармон» ва ширкатҳои системаи он барномаи реимбурсатсия амал мекунад. Аз ҷумла, шумо метавонед доруҳоро дар асоси дорухати электронӣ аз дорухонаҳо дар Қароқалпоқистон ва вилоятҳо ва шаҳри Тошканд харидорӣ кунед. Барномаи реимбурсатсия бемориҳои дил, гипертония, диабети навъи 2, астмаи бронх, бемории музмини обструктивии шушро дарбар мегирад ва беморон метавонанд 28 намуди доруро тавассути дорухонаҳо дар асоси дорухати электронии аз ҷониби духтури оилавӣ навишташуда гиранд.

Дар соли 2025, тавассути дорухатҳои электронӣ ба беморон ба маблағи 35 млрд. 950 млн. сӯм доруворӣ ройгон дода шуд.

– Шумо таъсиси «Дорухонаҳои иҷтимоӣ» ва рақамикунонии соҳаро чӣ гуна арзёбӣ мекунед?

– Барои таъмини аҳолии ҷумҳурӣ бо доруҳои босифат, дастрас ва устувор дар соли 2025, ширкати мо дар бораи таъсиси «Дорухонаҳои иҷтимоӣ» дар асоси шарикии давлатӣ ва хусусӣ дар муассисаҳои тиббии навъи  поликлиника, ки таҳти сарпарастии шаҳри Тошканд, Ҷумҳурии Қароқалпоқистон ва раёсатҳои тандурустии вилоятҳо қарор доранд, ба мувофиқа расид. Мо метавонем бигӯем, ки ин на танҳо барои ширкати мо, балки барои аҳолӣ низ хабари хуш аст, зеро аҳолии деҳот ба ин гуна дорухонаҳо ниёз доранд. Бояд қайд кард, ки ин ташаббуси муҳим дар таъсиси ҷойҳои нави кор, қонеъ кардани  ниёзи аҳолӣ ба доруворӣ, аз ҷумла дар минтақаҳои дурдаст ва таъмини ошкороӣ ва шаффофияти хидматрасонии фарматсевтикӣ нақши муҳим мебозад.

Ширкат тавассути дорухонаҳои иҷтимоии худ чораҳои заруриро барои таъмини аҳолӣ бо доруҳои зарурӣ мунтазам меандешад, яъне ба дастрасии доруҳои аҳамияти иҷтимоӣ диққати махсус медиҳад.

Айни замон, «Рӯйхати дору ва асбобҳои тиббие, ки дар табобати бемориҳои дорои аҳамияти иҷтимоӣ истифода мешаванд» дар маҷмӯъ 134 маҳсулотро дар бар мегирад, аз ҷумла 128 доруворӣ ва 6 асбоби тиббӣ.

Рушди саноати дорусозӣ на танҳо аз нигоҳи иқтисодӣ, балки аз ҷиҳати иҷтимоӣ низ аҳамияти калон дорад. Зеро қонеъ кардани талабот ба доруҳои босифат ба пешгирии бемориҳо ва баланд бардоштани самаранокии хидматрасонии тиббӣ мусоидат мекунад.

Ҷамъияти саҳҳомии «Дори-дармон» ҳамеша кӯшиш мекунад, ки ҳамқадам бо замон бошад. Корҳо барои кам кардани омили инсонӣ дар равандҳои фурӯш дар дорухонаҳо ва автоматикунонии система анҷом дода мешаванд. Дар дорухонаҳои ширкати мо барномаи «M-Aptekа Plus» насб карда шудааст, ки ба шумо имкон медиҳад,  интиқоли рамзҳои DM-ро, ки ба доруҳо истифода мешаванд, пайгирӣ ва кунед ва фурӯши доруҳоро бо нархи муқарраршуда назорат кунед.

Тибқи қарори Девони Вазирон аз 2 апрели соли 2022 «Дар бораи ҷорӣ намудани системаи тамғагузории ҳатмии рақамии доруворӣ ва дастгоҳҳои тиббӣ», тамғагузорӣ ва рақамикунонии доруворӣ ва дастгоҳҳои тиббӣ дар тӯли солҳои 2022-2025 марҳила ба марҳила амалӣ карда шуд. Имрӯз доруворӣ бо тамғагузории пурра фурӯхта мешавад. Рамзи махсуси DataMatriх дар ҳар як бастаи доруворӣ аз қалбакӣ кардан пешгирӣ мекунад ва имкон медиҳад, ки роҳи маҳсулотро аз истеҳсолкунанда то истеъмолкунанда пайгирӣ кунед.

Мувофиқи Қарори Президент «Дар бораи чораҳои иловагӣ оид ба баланд бардоштани самаранокии системаи тамғагузории ҳатмии рақамӣ», ширкатҳои дорусозӣ ва дорухонаҳо дар сурати ошкор шудани он, ки онҳо доруҳои бетамғаро мехаранд, интиқол медиҳанд, нигоҳ медоранд ё мефурӯшанд, аз иҷозатномаҳои худ маҳрум карда мешаванд.

– Ширкат бо кадом истеҳсолкунандагони дорусозӣ ҳамкорӣ мекунад?

– Ширкати мо тақрибан бо 100 истеҳсолкунандаи пешбари маҳаллӣ ва хориҷӣ ҳамкорӣ мекунад.  Дар соли 2025 ширкат маҳсулоти дорусозиро аз истеҳсолкунандагон ва дистрибютерҳои маҳаллӣ ба маблағи 69 миллиард сӯм ва аз таъминкунандагони хориҷӣ ба маблағи 22,3 миллиард сӯм харидорӣ кардааст.

– Ҳадаф ва нақшаҳои ширкат дар соли ҷорӣ кадомҳоянд?

– Бар асоси вазифаҳои муайяншуда, ширкат барои соли 2026 ҳадафҳои бузургеро муқаррар кардааст: боз ҳам баланд бардоштани сатҳи таъмини аҳолӣ бо доруҳои босифат, таъмини баъзе тоифаи аҳолӣ бо доруҳои дорои  аҳамияти иҷтимоӣ бо имтиёз ва доруҳо дар доираи барномаи Реимбурсатсия, кушодани дорухонаҳо дар Қароқалпоқистон ва минтақаҳо дар асоси шарикии давлатӣ ва хусусӣ, пайваст кардани ҳамаи дорухонаҳо ва филиалҳои дорухона дар системаи ширкат ба барномаи Реимбурсатсия ва пешниҳоди хидматрасонии босифат ба аҳолӣ, саҳмгузорӣ дар беҳтар кардани фарҳанги тиббии аҳолӣ тавассути дастгирии ислоҳот ва амалиёте, ки ба таъмини тадриҷии доруҳои бодорухат ба аҳолӣ танҳо тавассути дорухати духтур дар асоси системаи «дорухати электронӣ» равона шудаанд.

 Мусоҳиб Мағфират Мамаҷонова,
хабарнигори «Овози тоҷик».