Имрӯз барои беҳбуди вазъияти экологӣ дар саросари ҷумҳурӣ чораҳои ҷиддӣ андешида мешаванд. Дар ин самт, албатта, саҳми зерниҳодҳои Кумитаи миллии экология ва тағйирёбии иқлим хеле назаррас мебошад. Ҳоло муҳтавои суҳбати хабарнигори рӯзнома бо сардори Садорати экология, муҳити зист ва тағйирёбии иқлими вилояти Фарғона Алишер Аҳмедов тақдим мегардад.

Мавсуф дар ибтидои суҳбат роҷеъ ба татбиқи лоиҳаи миллии «Фазои сабз», рушди ҷангал ва минтақаҳои табиии ҳифзшаванда чанде ҳарф зад. Ба гуфтаи ӯ дар доираи ин лоиҳа соли равон шинонидани 15,2 миллион ниҳоли дарахт ва бутта, аз ҷумла дар фасли баҳор – 5,6 миллион, дар фасли тирамоҳ – 9,6 миллион, барномарезӣ гардидааст ва ин нақша ба 117 фоиз иҷро шудааст.

– Барои таъмини қобилияти ояндаи ниҳолҳо, ташкили самараноки системаи обёрӣ ва мубориза бо ҳашароти зараррасон 2 ҳазору 794 нафар нозирони экологии давлатӣ вобаста карда шуданд. Дар ин давра аз ҷониби мақомоти шаҳру ноҳияҳо дар масоҳати умумии 10 гектар 7-то «Боғи ҳокимият» бунёд гардид, дар 104 нуқта ярмаркаи ниҳол ва нуқтаҳои фурӯш ташкил карда шуданд. Гузашта аз ин, дар доираи лоиҳаи миллии «Фазои сабз» 175 семинари амалӣ баргузор гардид ва 10 ҳазору 600 нафар дар он иштирок карданд, – гуфт Алишер Аҳмедов.

– Яке аз самтҳои беҳбуди вазъияти экологӣ ба роҳандозии рейдҳо низ вобаста аст. Дар ин бора назари шумо чӣ гуна аст?

– Садорати мо дар давраи гузаштаи соли равон дар маҷмӯъ 2147 рейд анҷом дод. Дар самти гуногунии биологӣ 155 қонуншиканӣ ошкор гардид, дар натиҷа 953 миллион 368 ҳазор сӯм ҷарима ситонида шуд. Дар самти атмосфера бошад, 636 қонуншиканӣ ошкор гардид ва беш аз 275 миллион сӯм ба хазинаи давлат пардохта шуд. 

 – Дар айни ҳол буридани ғайриқонунии дарахт ва буттаҳо низ ба назар мерасанд...

 – Бале, соли ҷорӣ 23 буридани дарахтони ороишӣ ошкор гардид ва дар муқобили ҳар як дарахти буридашуда 100 дарахт шинонда шуд. Ҳангоми таҳлили ҷаримабандӣ аз 107 ҷарима 72-тои он ба ноҳияи Фарғона, 68-тояш ба ноҳияи Данғара, 57-тояш ба шаҳри Қувасой, 25 ҷарима ба ноҳияи Сӯх ва 80 ҷарима ба ноҳияи Қува рост меояд. 3 миллион бех ниҳолу бутташинонӣ дар канори хоҷагиҳо ва майдонҳои кластерҳои пахтакорӣ, боғ ва токзорҳо, қаламрави идораҳову ташкилот ва муассисаҳо, соҳили дарёҳо, каналҳо, хандақҳо, инунин ташкили тутзорҳо низ ба нақша гирифта шуда буд, ки  иҷрои он беш аз пеш таъмин мегардад.

Мувофиқи Қарори Президент аз 24 марти соли 2025 дар бораи чораҳои татбиқи лоиҳаи сармоягузории «Истеҳсоли нерӯи барқ тавассути сӯзондани партовҳои сахти маишӣ дар вилоятҳои Намангон ва Фарғона», инчунин татбиқи лоиҳаи миллии «Минтақаи бепартов» ва идоракунии партовҳо бо ҷалби сармоягузориҳои мустақими ширкати чиноии «China Everbright International Ltd», ба маблағи он 141,5 миллион доллари ИМА, дар қаламрави ҶШМ «Оқилол»-и ноҳияи Фарғона бо роҳи коркарди гармии 547 ҳазор тонна (1,5 ҳазор тонна дар як рӯз) партов 227,5 миллион киловатт нерӯи барқ истеҳсол карда хоҳад шуд.

Барои ин самти кор дар маҷмӯъ 12 миллиарду 840 миллион сӯм ихтисос дода шудааст ва барои он аз шаҳри Қувасой ва ноҳияи Риштон қитъаҳои замин интихоб карда шудаанд. То имрӯз, дар асоси лоиҳаҳои тасдиқшуда тендер баргузор шуд ва тибқи натиҷаҳои тендер, ҶДММ «Gold Mach Buildings» барои анҷом додани корҳои сохтмонӣ дар қитъаҳои муайяншудаи ин ду минтақа ғолиб эълон шуданд.

– Ҳаҷми фоида аз ҳисоби даромадҳоро чӣ гуна метавон тафсир кард?

– Тибқи натиҷаҳои семоҳаи аввали соли 2026 пешгӯии буҷа 12 миллиард сӯм муқаррар шуда буд, аммо дар асл 12 миллиарду 606 миллион сӯм даромад таъмин карда шуд. Аз ҳаҷми умумии даромад 6 миллиарду 809 миллион сӯм аз ҳисоби ҷубронпулӣ ва 5 миллиарду 796 миллион сӯм аз ҳисоби ҷарима ба даст омад. Аз ҷумла, нақша дар шаҳри Фарғона 138 фоиз, дар ноҳияи Бағдод 105 фоиз иҷро шуд. Мутаассифона, иҷрои нақша дар баъзе минтақаҳо паст боқӣ мемонад. Аз ҷумла, дар ноҳияи Сӯх 12 фоиз, дар шаҳри Марғилон 37 фоиз, дар ноҳияи Данғара 40 фоиз ва дар шаҳри Қӯқанд 46 фоиз ба қайд гирифта шудааст.

Дар соли 2026, дар маҷмӯъ 26,1 гектар заминҳои вайроншуда дар вилоят дубора коркард шуданд ва барои иҷрои корҳои банақшагирифташуда, ба 30 макони истихроҷи маъдан мактубҳои огоҳкунанда ирсол гардиданд. Дар натиҷа, то 9 апрели соли 2026, 2,8 гектар заминҳои вайроншуда дар ноҳияи Ӯзбекистон, 0,7 гектар дар ноҳияи Фарғона, 0,9 гектар дар шаҳри Фарғона ва 0,9 гектар дар ноҳияи Данғара дубора мавриди коркард қарор гирифтанд.

Аммо ҳанӯз маълумоти кадастрии қитъаҳои замини ба хоҷагии ҷангали вилоят тааллуқдошта пурра ташаккул наёфтаанд. Аз ин рӯ, ҳангоми омӯзиши қитъаҳои замине, ки барои истифодаи сарватҳои зеризаминӣ аз ҷониби Корхонаи давлатии «Маркази истифодаи сарватҳои зеризаминӣ»-и Вазорати саноати маъдан ва геологияи Ҷумҳурии Ӯзбекистон дар асоси меъёрҳои экологӣ, бо истифода аз системаи Google Earth Engine интихоб шудаанд, маълум нест, ки ин минтақаҳо ба заминҳои ҷангал дохил мешаванд ё не. Таҳлилҳо нишон медиҳанд, ки ин вазъият ба фаъолияти Департаменти ҳифзи об, захираҳои замин ва сарватҳои зеризаминӣ, инчунин шуъбаҳои шаҳр ва ноҳия мушкилоти умдаеро эҷод кардааст.

– Ба назари шумо кадом масъала мавҷуд аст, ки ҳалли ногузири худро мехоҳад ва ҷиҳати беҳбуди экология мусоидат менамояд?

– Ҳаракати бетартиби пиёдагардон дар чорроҳаҳои шаҳр боиси таваққуфи аз ҳад зиёди воситаҳои нақлиёт мегардад, ки ба афзоиши партови газҳои зараровар ба атмосфера оварда мерасонад. Гузашта аз ин, дар вилоят танҳо 1 таҳлилгари газ мавҷуд аст. Лозим аст, ки дар саросари кишвар таҷҳизоти чангу газ ва истгоҳҳои мониторинг  истеҳсол карда шаванд. Дар баробари ин зарур аст, ки бо роҳу усулҳои гуногун истифодаи нақлиёти ҷамъиятӣ кам карда шаванд.

Мирасрор АҲРОРОВ,

хабарнигори “Овози тоҷик”.

Вилояти ФАРҒОНА.