Муҳтарам иштирокчиёни форум!

Меҳмонони гиромӣ!

Хонумҳо ва ҷанобон!

Боиси хушнудист, ки дар Форуми байналмилалии санъати мақом, ки бори сеюм дар хоки зебои Ӯзбекистон баргузор мешавад, арбобони маъруфи санъат ва фарҳангро аз кишварҳо ва қитъаҳои гуногун мебинам.

Беҳуда намегӯянд, ки санъат пули маънавиест, ки дилҳои одамонро ба ҳам мепайвандад ва роҳ ба сӯи некиро мекушояд. Аз ин лиҳоз, ин форум, ки дар кишвари мо ба анъана табдил ёфтааст, ба минбари ҷаҳоние мубаддал гардидааст, ки барои боло бурдани аҳамияти умумибашарии санъати мақом мусоидат мекунад.

Ба форуми имрӯзаи мо иштироки роҳбарони ЮНЕСКО, АЙСЕСКО, Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил, Созмони ҳамкории Шанхай, Созмони давлатҳои туркӣ, Шӯрои пирони Созмони давлатҳои туркӣ, ТУРКСОЙ, Ассамблеяи парлумонии туркӣ, Бунёди фарҳанг ва мероси туркӣ ва дигар сохторҳои байналмилалӣ, вазирони фарҳанг ва сафирони кишварҳои хориҷӣ, ҳамчунин тақрибан 250 намояндаи фарҳанг ва санъат аз беш аз 80 кишвар нуфуз ва эътибори хос мебахшад.

Аз фурсат истифода бурда, ба меҳмонони гиромие, ки аз кишварҳои дуру наздик ба назди мо ташриф овардаанд, самимона изҳори сипос менамоям.

Ба Ӯзбекистони Нав хуш омадед!

Муҳтарам иштирокчиёни форум!

Ҳар як ноҳия, вилоят ва минтақаи Ӯзбекистон санъату фарҳанг, арзишу анъанаҳои нотакрори худ ва аҳли эҷоди маъруф дорад. Минтақаи Намангон, ки форуми мо дар он баргузор мегардад, низ аз ҳамин қабил аст. Ин минтақа бо шаҳрҳо ва деҳоти ободу зебояш, соҳибкоронаш, дастовардҳояш дар саноат ва кишоварзӣ, илм, фарҳанг, санъат ва варзиш, инчунин ҷавонони босаводу ҳадафманд, бешубҳа, сазовори эътирофи баланд мебошад.

Дар ин рӯзҳо дар ин ҷо 65-умин Фестивали байналмилалии гулҳои Намангон, ки дар саросари ҷаҳон маъруф аст, идома дорад. Ин ҷашни дурахшон, ки дар сатҳи баланд ташкил шудааст, ба мардуми мо ва ҳамаи дӯстдорони зебоӣ шодии бузург мебахшад. Аз фурсат истифода намуда, бори дигар сокинони меҳнатдӯст, ҳунарманд ва дилсӯзи Намангонро бо ин рӯйдоди фараҳбахш самимона табрик мегӯям.

Дар шароити Ӯзбекистони Нав фестивали гулҳо аз як намоишгоҳи одӣ ба як чорабинии бузурги фарҳангӣ табдил ёфт, ки эътирофи байналмилалӣ пайдо кардааст. Он ба як навъ бренди миллӣ мубаддал гардида, мо инро натиҷаи дигаргуниҳои азим на танҳо дар водии Фарғона, балки дар тамоми кишвар медонем.

Дар сарзамини Намангон, ки имрӯз ба боғи шукуфон табдил ёфтааст, танҳо дар соли ҷорӣ беш аз 150 миллион гул шинонда шуд. Ин далел ба Китоби рекордҳои Гиннес ворид гардида, воқеан ҳам боиси таҳсин аст. Барои ин ба шумо, азизони ман, сипоси зиёд мегӯям.

Намангон сарзамини пурфайзи истеъдодҳост, ки ба ҷаҳон шоир ва мутафаккири бузург Бобораҳим Машраб, инчунин чунин устодони барҷастаи сухан, чун Нодим, Фазлӣ, Маҷзуби Намангонӣ, Суфизода, Ибрат, Усмон Носир, Чустӣ ва Ҳабиб Саъдуллоро ато кардааст. Мо бо эҳтиром аз номҳои фарзандони Намангон – ҳофизон, мусиқинавозон ва бастакорони маъруфе, ки дар рушди фарҳанги миллии мусиқии мо нақши равшан гузоштаанд, аз ҷумла Рӯзиматхон Исобоев, Ваҳҳобҷон Абдуллоев, Маҳмудҷон Муҳаммадов, Эргаш Йӯлдошев, Саидҷон Калонов, Турсуной Мамедова, Камолиддин Раҳимов, Ҳабиба Охунова, Ӯринбой Нуралиев, Ҳодия Юсупова ва Ҷӯрахон Раҳимов ёд мекунем. Мероси ғании эҷодии онҳо барои наслҳои нави арбобони фарҳанг ва санъат ҳамчун мактаби маҳорати ҳунарӣ хизмат мекунад.

Ҳамватанони азиз!

Ҳамаи мо хуб медонем, ки санъати мақом, ки ба Феҳристи мероси фарҳангии ғайримоддии башарияти ЮНЕСКО ворид шудааст, то чӣ андоза бузург ва воқеан нотакрор аст ва чунин эътирофи ҷомеаи байналмилалиро хеле қадр мекунем. Зеро мақом танҳо мусиқӣ нест. Мақом хотираи миллат, қалби мардум ва садои рӯҳи он аст, ки аз миёни асрҳо танин меандозад. Ба андешаи ман, шумо ҳам розӣ хоҳед шуд, ки дар мақом орзуву умедҳо, ғаму шодиҳо ва тамоми хиради ниёгони мо таҷассум ёфтаанд.

Ҳадафи асосии сеюмин Форуми байналмилалии санъати мақом ҳифз, омӯзиш ва тарғиби ин мероси нодир, инчунин ба наслҳои оянда интиқол додани он мебошад.

Солҳои охир дар Ӯзбекистони Нав боло бурдани ҷойгоҳи санъати мақом дар сатҳи миллӣ ва байналмилалӣ ба яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати давлатӣ дар соҳаи фарҳанг табдил ёфтааст.

Имрӯз на танҳо маҳорати иҷро, балки асосҳои назариявии мақом низ амиқ омӯхта мешаванд. Аз ҷумла, анъанаҳои илмӣ дар соҳаи мақомшиносии чунин донишмандон, чун Абунасри Форобӣ, Ибни Сино, Абдулқодири Мароғӣ, Алишери Навоӣ, Бобур Мирзо, Комили Хоразмӣ, Абдурауф Фитрат, ҳамчунин Юнус Раҷабӣ, Файзулло Кароматов ва Исҳоқ Раҷабов идома меёбанд.

Фаъолияти шӯроҳои махсуси илмие, ки ҷанбаҳои назариявӣ, таърихӣ ва фалсафии санъати мақомро меомӯзанд, такмил дода мешавад. Мо ба омода намудани кадрҳои баландихтисоси дорои дониши амиқ барои ин соҳа таваҷҷуҳи махсус медиҳем. Ба роҳ мондани низоми «мактаби мусиқӣ – мактаби махсусгардонидашуда – муассисаи таҳсилоти олӣ» барои таҳсили пайвастаи ҷавонони мо бар асоси барномаҳои мушаххас заминаи устувор фароҳам меорад.

Чанде пеш мо дар 21 самти фарҳанг ва санъат, аз ҷумла дар соҳаи мақом, иттиҳодияҳои эҷодӣ таъсис додем. Ин иттиҳодияҳо аз сатҳи поёнӣ – маҳалла – барои ҷустуҷӯ, дастгирӣ ва ошкор сохтани истеъдодҳои ҷавонони эҷодкор мусоидат хоҳанд кард. Минбаъд мо дар сатҳи маҳалла, ноҳия, вилоят ва ҷумҳурӣ озмунҳо баргузор менамоем, то ба эҷодиёти мақомсароёни ҷавон рӯҳу нафаси тоза бахшем.

Дӯстони азиз!

Айни ҳол дурдонаҳои «Шашмақом», матнҳои то ҳол омӯхтанашуда ва сабкҳои нодири иҷрои мақомҳои Фарғона–Тошканд ва Хоразм барқарор карда мешаванд. Нашрияҳои бузурги илмӣ ва академӣ, инчунин бойгониҳои аудиоӣ барои чоп омода мегарданд.

Барои ба сатҳи нав баровардани ин корҳо, мо ба бунёди Маркази нодири мақом дар Тошканди Нав оғоз кардем. Шумо чӣ фикр доред, шояд онро Маркази ҷаҳонии мақом номида, дар назди он Академияи байналмилалии мақом таъсис диҳем?

Бовар дорам, ки ин кохи фарҳанг ба маркази бузурги илмию тадқиқотии ин навъи санъат табдил меёбад. Дар академия дар баробари мактабҳои мақоми ӯзбекӣ, самтҳои мусиқии классикии шарқӣ – арабӣ, туркӣ, форсӣ, тоҷикӣ, ҳиндӣ ва дигар равияҳо низ таълим дода мешаванд. Дар ин ҷо барои ҷавонон аз тамоми ҷаҳон бар асоси усули «устод - шогирд» таҷрибаомӯзиҳо ташкил гардида, барои ин ҳадаф грантҳои махсус ҷудо хоҳанд шуд.

Дар назди марказ Китобхонаи байналмилалии рақамӣ ва озмоишгоҳе бо дастнависҳои нодири мусиқӣ, сабтҳои аудиоӣ ва бойгониҳои нота таъсис дода мешаванд.

Хулоса, маҷмааи нав ба платформаи ҷаҳонии илмию академӣ табдил меёбад, ки донишмандони соҳа ва санъатшиносонро муттаҳид месозад.

Вақти он расидааст, ки маълумот дар бораи жанрҳои мусиқии классикии халқҳои ҷаҳон, аз ҷумла мақом, муғом, муқом ва дастгоҳ, ба фазои ягонаи рақамӣ интиқол дода шавад. Дар робита ба ин, донишмандон ва арбобони санъатро даъват менамоям, ки Антологияи ҷаҳонии мақомро таъсис диҳанд. Дар ин ҳол, ҳамаи асарҳои мақом, сабтҳои нота, аудио ва видео, инчунин таҳқиқоти илмии соҳавӣ, ки дар ҷаҳон мавҷуданд, дар як платформаи ягонаи рақамӣ ҷойгир карда мешаванд. Ҳамчунин, барномаи мобилӣ оид ба иҷрои мақом роҳандозӣ гардида, хазинаи садоии он пайваста ғанӣ мегардад.

Ба фикрам, ки ҳунармандон ва мусиқишиносоне, ки дар форуми имрӯза иштирок доранд, дар ин раванди муҳим саҳми арзанда хоҳанд гузошт.

Бо мақсади рушди таҳқиқоти илмӣ дар соҳаи мақом ва дастгирии онҳо пешниҳод менамоем, ки Фонди махсуси байналмилалӣ таъсис дода шавад. Грантҳои ин фондро ба таҳқиқоти илмӣ, омӯзиши сарчашмаҳои нодир, дастгирии лоиҳаҳои инноватсионӣ ва ҳавасмандгардонии моддии намояндагони соҳа ҷудо кардан мувофиқи мақсад аст.

Ҳамзамон, агар аз ҳисоби ин фонд Ҷоизаи байналмилалӣ таъсис дода шуда, ҳар ду сол ба донишмандон ва ҳунармандоне, ки дар рушди мақом саҳми бузург гузоштаанд, супорида шавад, ба назари ман, ин ҳам ба афзоиши маъруфияти ин навъи санъат хидмат хоҳад кард.

Дар минтақаҳо аз рӯи шаш самти «Шашмақом» масири фарҳангӣ-саёҳатии «Роҳи мақом»-ро мекушоем. Масалан, кӯчаҳои мавзӯии сайёҳӣ: дар Бухоро – аз рӯи мақоми «Бузрук», дар Самарқанд – «Рост», дар Хива – «Хоразм» ва «Ироқ», дар Қӯқанд – «Наво», дар Шаҳрисабз – «Дугоҳ», дар Тошканд – аз рӯи мақоми «Сегоҳ» ташкил карда мешаванд. Дар қаҳвахонаҳо ва тарабхонаҳо, боғҳо ва хиёбонҳо мақом садо хоҳад дод.

Агар ҳунармандони озарбойҷонӣ бо муғом, ҳунармандони турк бо муқом, ҳофизони тоҷик бо мақом, гурӯҳҳои ҳунарии ҳиндӣ бо рага ва намояндагони қитъаи Африқо бо нуба, ки дар форуми мо ҳузур доранд, дар ташаккули масири фарҳангӣ-саёҳатии «Роҳи мақом» фаъолона иштирок намоянд, бовар дорам, ки шуҳрати байналмилалии мақом боз ҳам бештар хоҳад шуд.

Мо ба ансамбли «Мақом» ба номи Юнус Раҷабӣ, ки фонди тиллоии чунин асарҳоро офарида ва онҳоро васеъ тарғиб менамояд, мақоми Ансамбли давлатии миллӣ медиҳем. Итминон дорам, ки ин унвони баланд ба ҷамоаи пуршарафи эҷодӣ илҳом бахшида, барои муаррифии шоҳкориҳои санъати миллии мо дар саҳнаҳои ҷаҳон ба он неру ва тавони нав медиҳад.

Муҳтарам иштирокчиёни форум!

Дар даврони ҷаҳонишавӣ мақомро ба ҳақ метавон сарчашмаи ҳаётбахше номид, ки эҳсосоти наҷибро дар қалбу рӯҳи инсон бедор намуда, ҷаҳони маънавии ӯро зебо мегардонад.

Форуми байналмилалии санъати мақом, ки дар кишвари мо ба анъана табдил ёфтааст, имрӯз ба як минбари бузурги муколама мубаддал гардидааст, ки тавассути он ин мероси ҷовидона ба наслҳои оянда интиқол меёбад. Итминон дорам, ки корҳое, ки мо дар ин самт оғоз кардаем, бо дастгирии афроде чун шумо, ки ҳаёти худро ба хидмати санъати зебо бахшидаанд, пайваста идома хоҳанд ёфт.

Дӯстони азиз!

Қудрат ва тавоноии ҳар як давлат на танҳо бо сарватҳои иқтисодӣ ва захираҳои зеризаминии он, балки бо фарҳангу санъати волои он низ чен карда мешавад. Аз ин рӯ, имрӯз мо ҳамроҳи шумо дар сатҳи байналмилалӣ ҷашни санъати мақом – ин ганҷинаи бебаҳои маънавиро таҷлил менамоем.

Бовар дорам, ки пешниҳодҳое, ки дар конференсияи байналмилалии илмӣ-амалӣ, ки дар доираи форум баргузор мешавад, ироа мегарданд, инчунин ҳунарнамоии иҷрокунандагони боистеъдод дар рушди ин соҳа саҳми арзанда хоҳанд гузошт.

Имрӯз ҳамаи мо як орзу дорем: бигзор ҳар як калимаи мақом ба сулҳ хидмат кунад, ҳар як оҳанги он дӯстӣ ва бародарии байни халқҳоро таҳким бахшад, ҳар як садои он ба наслҳои оянда неруи маънавии бепоён ато намояд.

Сеюмин Форуми байналмилалии санъати мақомро кушода эълон менамоям.

Ба ҳамаи шумо саломатии бардавом, илҳом, дастовардҳои нави эҷодӣ ва дар кори форум комёбиҳо орзу менамоям.

**     *     *

Муҳтарам иштирокчиёни форум, ҳамватанони азиз!

Дастаи мунтахаби футболи Ӯзбекистон орзуи 34-солаи мардуми моро амалӣ намуда, дар чемпионати ҷаҳон иштирок дорад. Ин дар қалби мо ҳисси ифтихор ва сарфарозӣ ба вуҷуд меорад.

Дар маросими гусели футболбозон ба чемпионати ҷаҳон ман гуфта будам: «Шумо аллакай таърих офаридед». Футболбозони ватандӯст ва фидокори мо қаҳрамонони воқеии Ӯзбекистони Нав мебошанд.

Бовар дорам, ки дастаи мунтахаби мо, ки аз бозӣ ба бозӣ таҷриба меандӯзад ва дар майдони сабз ҳарчи беҳтар ҳунарнамоӣ мекунад, умедҳои миллионҳо ҳамватанонро амиқ эҳсос намуда, дар бозии имрӯза шарафи кишварро сазовор ҳимоя хоҳад кард.

Мо ҳамеша бо дастаи худ ҳастем ва ҳамеша онро дастгирӣ хоҳем кард!

Бароятон барор мехоҳам, азизони ман!