Аз шаҳри тилло ба маркази рушди муосир
Дар паҳнои биёбони Қизилқум Зарафшон ҳамчун як воҳаи воқеии зиндагӣ, меҳнат ва пешрафт қомат афрохтааст. Ин шаҳр, ки солҳои зиёд ҳамчун маркази истихроҷи тилло ва фаъолияти саноатии кӯҳӣ маъруф буд, имрӯз тадриҷан ба маркази муҳими иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии минтақа табдил меёбад.
Ҳар нафаре, ки ба Зарафшон сафар мекунад, тағйироти назаррасро дар симои шаҳр мушоҳида менамояд. Биноҳои нав, маҳаллаҳои замонавӣ, марказҳои хидматрасонӣ, меҳмонхонаҳо ва иншооти иҷтимоӣ шаҳодат медиҳанд, ки шаҳр марҳилаи нави рушди худро оғоз кардааст. Дар баробари фаъолияти корхонаҳои бузурги саноатӣ, соҳибкории хусусӣ ва тиҷорати хурд низ рушд намуда, ба манбаи муҳими таъсиси ҷойҳои нави корӣ табдил меёбанд. Зарафшон имрӯз на танҳо шаҳри конканон, балки намунаи татбиқи сиёсати рушди мутавозини минтақаҳо мебошад.
Солҳои охир рушди иҷтимоию иқтисодии Зарафшон дар асоси барномаҳои мушаххаси давлатӣ амалӣ гардида, натиҷаҳои назаррас ба бор овардааст. Бо дастгирии ҳукумат ва ҷалби сармояҳои дохилию хориҷӣ ҳаҷми истеҳсолот, содирот ва хизматрасонӣ ба таври назаррас афзоиш ёфт.
Тибқи иттилооти сардори хадамоти матбуоти ҳокимияти шаҳри Зарафшон Умедҷон Худойқулов афзоиши нишондиҳандаҳои сифатию рақамӣ қариб дар ҳамаи бахшҳои иқтисодӣ ва иҷтимоӣ нигоҳ дошта шудаанд. Ин раванд ба баланд гардидани даромади аҳолӣ ва беҳтар шудани сатҳи зиндагии сокинон мусоидат намудааст. Музди миёнаи меҳнат дар Зарафшон нисбат ба нишондиҳандаҳои миёнаи вилоят ба маротиб баландтар мебошад, ки ин аз имкониятҳои васеи иқтисодӣ ва иҷтимоии шаҳр дарак медиҳад.
Имрӯз барои татбиқ намудани 28 лоиҳаи сармоягузории ояндадор ба маблағи беш аз 157 миллион доллар замина фароҳам оварда шудааст. Дар доираи ин ташаббусҳо корхонаҳои нави истеҳсолӣ таъсис ёфта, истеҳсоли маснуоти шишагӣ, масолеҳи сохтмон, нахҳои синтетикӣ ва дигар маҳсулоти саноатӣ ба роҳ монда шудаанд. Махсусан, ба масъалаи иваз намудани маҳсулоти воридотӣ таваҷҷуҳи зиёд дода мешавад. Ин сиёсат на танҳо ба рушди истеҳсолоти миллӣ мусоидат мекунад, балки барои шуғли миқдори аҳолӣ имкониятҳои нав фароҳам меорад.
Яке аз хусусиятҳои муҳими рушди Зарафшон дар солҳои истиқлолият афзоиши босуръати аҳолӣ мебошад. Тибқи пешбинӣ, баъди ба истифода додани иқтидорҳои нави Корхонаи кӯҳию металлургии Навоӣ шумораи ҷойҳои корӣ ҳазорҳо адад зиёд гардида, аҳолии шаҳр солҳои наздик аз сад ҳазор нафар бештар хоҳад шуд.
Маҳз ҳамин омил зарурати таҷдиди нақшаи генералии шаҳрро ба миён овардааст. Нақшае, ки соли 2008 қабул шуда буд, афзоиши аҳолиро то 70 ҳазор нафар пешбинӣ мекард. Аммо воқеияти имрӯз тамоман дигар аст ва рушди шаҳр талаб мекунад, ки инфрасохтор, роҳҳо, шабакаҳои муҳандисӣ ва манзилҳои истиқоматӣ мутобиқ ба талаботи нав бунёд шаванд.
Дар доираи барномаҳои шаҳрсозӣ дар се микроноҳия сохтмони 227 бинои бисёрошёна пешбинӣ гардидааст. Қисми зиёди онҳо аллакай ба истифода дода шуда, садҳо оила соҳиби манзили нав гардидаанд. Иншооти нав на танҳо талаботи аҳолиро ба манзил қонеъ месозанд, балки ба ташаккули муҳити муосири шаҳрӣ низ мусоидат менамоянд. Зарафшон тадриҷан аз шаҳре бо симои истеҳсолӣ ба маркази бароҳати зиндагӣ табдил меёбад.
Яке аз омилҳои муҳими рушди шаҳр дастгирии соҳибкорӣ мебошад. Имрӯз дар Зарафшон барои соҳибкорони навкор шароити мусоид фароҳам оварда шудааст. Қарзҳои имтиёзнок, субсидияҳо ва машваратҳои давлатӣ ба шаҳрвандон имкон медиҳанд, ки тиҷорати шахсии худро оғоз намоянд.
Барномаи соҳибкории оилавӣ махсусан натиҷаҳои хуб нишон медиҳад. Бо истифода аз чунин дастгирӣ даҳҳо сокинон фаъолияти соҳибкориро оғоз намуда, ҷойҳои нави корӣ таъсис додаанд. Намунаи равшани ин раванд таъсиси студияи аксбардории арӯсӣ ва меҳмонхонаҳои хурди оилавӣ мебошад, ки на танҳо даромади соҳибони худро таъмин мекунанд, балки барои дигар шаҳрвандон низ ҷойи кор муҳайё месозанд.
Тибқи маълумоти мақомоти маҳаллӣ, танҳо дар як маҳалла беш аз 120 нафар бекорон барои ташкили фаъолияти соҳибкорӣ қарзҳои имтиёзнок гирифтаанд. Ин нишон медиҳад, ки аҳолӣ ба имкониятҳои иқтисодии нав фаъолона ҳамроҳ мешавад.
Зарафшон солҳо инҷониб ҳамчун яке аз марказҳои пешқадами таълимии кишвар шинохта мешавад. Мактабҳои шаҳр аз рӯи сатҳи донишандӯзии хонандагон ва шумораи дохилшавандагон ба муассисаҳои таҳсилоти олӣ дар сафи пеш қарор доранд. Дастовардҳои хонандагон дар озмунҳои ҷумҳуриявӣ ва байналмилалӣ, гирифтани сертификатҳои байналмилалии забонӣ ва дохилшавӣ ба донишгоҳҳои хориҷӣ аз сифати баланди таҳсил шаҳодат медиҳанд.
Бо мақсади боз ҳам беҳтар намудани муҳити таълимӣ мактабҳо бо технологияҳои муосир, синфхонаҳои компютерӣ ва тахтаҳои интерактив таъмин мешаванд. Яке аз лоиҳаҳои муҳими соҳаи маориф сохтмони мактаб-интернати махсусгардонидашуда барои 504 нафар хонанда мебошад. Ин муассисаи нав бо истифода аз технологияҳои муосири сохтмон бунёд гардида, барои таълиму тарбияи ҷавонони болаёқат шароити беҳтаринро фароҳам хоҳад овард.
Тарҳи меъмории мактаб низ аз муассисаҳои анъанавӣ фарқ мекунад. Синфхонаҳои замонавӣ, минтақаҳои истироҳатӣ, майдончаҳои варзишӣ ва муҳити сабз онро ба як маркази воқеии рушди истеъдодҳо табдил медиҳанд.
Дар ҷаҳони муосир рушди технологияҳои рақамӣ ба яке аз нишондиҳандаҳои асосии пешрафт табдил ёфтааст. Зарафшон низ аз ин раванд дар канор намондааст. Дар шаҳр марказҳои омӯзишии технологияҳои иттилоотӣ, филиали IT-park ва марказҳои омӯзиши касбҳои рақамӣ таъсис дода шудаанд. Ҳадаф аз ин ташаббусҳо омода намудани мутахассисони ҷавон барои бозори меҳнати рақамӣ мебошад.
Солҳои охир масъалаи беҳтар намудани муҳити шаҳрӣ ба яке аз самтҳои асосии фаъолияти мақомоти маҳаллӣ табдил ёфтааст. Дар Зарафшон сохтмони хиёбонҳо, фаввораҳо, минтақаҳои истироҳатӣ ва майдонҳои сабз идома дорад.
Бо вуҷуди ҷойгиршавӣ дар минтақаи биёбон, шаҳр талош дорад экосистемаи устувори худро ташаккул диҳад. Истифодаи технологияҳои обёрии қатрагӣ, шинонидани дарахтони ороишӣ ва боғҳои мевагӣ ба беҳтар гардидани муҳити зист мусоидат мекунад.
Имрӯз Зарафшон намунаи равшани рушди босуръати минтақаҳои саноатии Ӯзбекистон мебошад. Дар ин шаҳр саноати муосир, соҳибкории фаъол, низоми пешрафтаи маориф, инфрасохтори нав ва технологияҳои рақамӣ ба ҳам омадаанд. Маҳз ҳамин омилҳо имкон медиҳанд, ки Зарафшон аз доираи як шаҳри маъмулии конканон берун рафта, ба маркази муҳими иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии минтақа табдил ёбад.
Ӯзбакбойи Раҳмон,
хабарнигори “Овози тоҷик”.
Вилояти Навоӣ.
