Имрӯз дар Ӯзбекистон 19,3 миллион занону духтарон зиндагӣ мекунанд. Онҳо қариб нисфи аҳолии кишварро ташкил дода, дар соҳаҳои гуногуни ҳаёти ҷомеа, аз ҷумла маориф, иқтисод, тандурустӣ ва дигар самтҳо фаъолона саҳм мегузоранд.
Солҳои охир барои тавсеаи имкониятҳои занон, таъмини ҳуқуқу манфиатҳои қонунии онҳо, гирифтани дониш, касбомӯзӣ ва иштироки фаъоли онҳо дар ҳаёти ҷомеа шароити мусоид фароҳам оварда шудааст.
Самараи чунин имкониятҳоро дар соҳаи илм ва маориф низ метавон равшан мушоҳида кард. Имрӯз дар мамлакат 5 нафар зан соҳиби унвони академик буда, зиёда аз 700 нафар доктори илм ва беш аз 3 ҳазор нафар номзади илм фаъолият доранд. Дар муассисаҳои таҳсилоти олии вилояти Самарқанд низ 87 нафар бонувон дорои дараҷаи доктори илм (DSc) ва 511 нафар соҳиби дараҷаи доктори фалсафа (PhD) мебошанд.
Аммо паси ин рақамҳо чӣ меистад? Саргузашти заноне, ки роҳи илмро интихоб карда, солҳои зиёд умри худро ба омӯзиш, таҳқиқ ва ҷустуҷӯи роҳҳои нави илмӣ бахшидаанд.
Яке аз чунин олимзанон Нодира Нуруллоева мебошад. Ӯ соли 2022 рисолаи илмии худро дар мавзӯи «Морфобиология ва дурнамои истифодаи намудҳои ҷинси Жингил» (Lycium L.)ҳимоя кардааст. Ҳамчунин дар озмуни «100 лоиҳаи инноватсионии беҳтарини занони Ӯзбекистон» иштирок намуда, дар номинатсияи «Лоиҳаи инноватсионии самарабахш» ғолиб шудааст.
Нодира Нуруллоева муаллифи қариб 40 мақола ва тезиси илмӣ буда, се мақолаи ӯ дар маҷаллаҳои шомили пойгоҳҳои байналмилалии Scopus ва Web of Science ба нашр расидаанд. Ӯ ҳамчунин дар намоишгоҳи «Innoweek-2022» фаъолона иштирок намуда, соҳиби сертификат шудааст.
Ин мисол нишон медиҳад, ки фаъолияти илмии занон имрӯз танҳо бо гирифтани дараҷаи илмӣ маҳдуд намешавад. Гузаронидани таҳқиқоти нав, татбиқи ғояҳои инноватсионӣ ва муаррифии натиҷаҳои илмӣ дар сатҳи байналмилалӣ низ ба самтҳои муҳими фаъолияти олимзанон табдил ёфтаанд.
– Дар мамлакатамон баробари дигар соҳаҳо барои он ки мо, бонувон, истеъдод ва қобилияти худро дар соҳаи илм низ нишон диҳем, имкониятҳои васеъ фароҳам оварда шудаанд, – мегӯяд Нодира Нуруллоева. – Имрӯз мо метавонем натиҷаҳои таҳқиқоти илмии худро дар озмунҳои инноватсионӣ пешниҳод намуда, дар лоиҳаҳои байналмилалӣ иштирок кунем. Ҳамчунин бо олимони кишварҳои хориҷӣ ҳамкорӣ намуда, аз таҷрибаи онҳо баҳра барем. Барои ман илм танҳо ба даст овардани дараҷаи илмӣ нест. Муҳим он аст, ки натиҷаи таҳқиқот дар ҳаёт татбиқ шуда, ба истеҳсолот ё ҳалли як масъалаи мушаххас мусоидат кунад.
Дар рушди муҳити илмии занон фаъолияти Иттиҳодияи занони «Олима» низ аҳамияти хос дорад. Яке аз самтҳои асосии фаъолияти ин иттиҳодия ҷалби муҳаққиқони ҷавон ба корҳои илмӣ, дастгирии духтарони соҳибистеъдод ва таҳкими анъанаи «Устоду шогирд» мебошад.
– Ҷалби муҳаққиқони ҷавон ба корҳои илмӣ, таҳкими анъанаи «Устоду шогирд», дастгирии духтарони соҳибистеъдод ва фароҳам овардани шароит барои иштироки занон дар лоиҳаҳои илмӣ аз самтҳои муҳими фаъолияти мо ба шумор меравад, – мегӯяд роҳбари шуъбаи вилоятии Иттиҳодияи занони «Олима», профессор Дилбар Ҳасанова.
Имрӯз фаъолияти илмии бонувони муҳаққиқи Самарқанд танҳо бо як муассиса маҳдуд намешавад. Онҳо дар барномаҳои байналмилалӣ ширкат варзида, таҷрибаи нав меомӯзанд ва робитаҳои илмиро бо муассисаҳои хориҷӣ тақвият мебахшанд.
Олима Пардаева ва Ирода Боймуродова, ки дар филиали Донишгоҳи давлатии иқтисодии Тошканд фаъолият мекунанд, аъзои лоиҳаи байналмилалии «Erasmus+ AgroDev» мебошанд. Лоиҳа ба рушди таҳсилоти олӣ ва дастгирии соҳаҳои кишоварзӣ ва истеҳсоли маҳсулоти озуқаворӣ равона шудааст.
Ҳамин тавр, имрӯз барои занони Ӯзбекистон роҳи илм бозтар аз ҳарвақта аст. Онҳо на танҳо дар пешрафти илми миллӣ, балки дар рушди ҳамкориҳои байналмилалӣ, татбиқи ғояҳои нав ва ҳалли масъалаҳои муҳими иҷтимоию иқтисодӣ низ саҳми арзанда мегузоранд. Илм сарҳад надорад ва бонувони донишманд бо меҳнату талоши худ ин ҳақиқатро собит месозанд.
Дилафрӯз ОБЛОҚУЛОВА.
Вилояти Самарқанд.
