«Сипари сабз» дар хона: таъсири гулҳои хонагӣ ба саломатии инсон

Таҳлилҳои низомманд нишон медиҳанд, ки растаниҳои хонагӣ метавонанд ба коҳиши стресс, эҳсосоти манфӣ ва баъзе нишонаҳои депрессия мусоидат кунанд. Ҳамчунин баъзе растаниҳо қобилияти ҷаббида гирифтани бархе пайвастагиҳои органикии пароканда дар ҳаворо доранд.

Гулҳои хонагӣ на танҳо ороиши зебои дохили хона мебошанд. Бархе таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки растаниҳои хонагӣ метавонанд ба ҳолати равонӣ, сатҳи стресс ва баъзе нишондиҳандаҳои физиологии инсон таъсири мусбат расонанд. Ҳамчунин баъзе аз онҳо қобилияти ҷаббида гирифтани як қатор пайвастагиҳои органикии пароканда дар ҳаворо доранд.
Аммо растаниҳоро набояд «доруи табиӣ» донист. Онҳо бемориҳоро табобат намекунанд ва кафолат намедиҳанд, ки инсонро аз шамолхӯрӣ, аллергия ё дигар бемориҳо муҳофизат мекунанд. Фоидаи онҳо асосан ба беҳтар кардани муҳити хона, тақвияти робита бо табиат ва дар баъзе ҳолатҳо таъсири мусбат ба таркиби ҳаво вобаста аст.
Аз ин нуқтаи назар, истифодаи растаниҳо барои ороиши хонаи хоб ё утоқи истироҳат метавонад на танҳо аз ҷиҳати зебоӣ, балки аз ҷиҳати равонӣ низ муфид бошад. Таҳлилҳои низомманд нишон додаанд, ки растаниҳои хонагӣ метавонанд бо коҳиши стресс, эҳсосоти манфӣ ва баъзе нишонаҳои депрессия алоқаманд бошанд.
Дар зер чанд навъи чунин растаниҳоро муаррифӣ мекунем:
Ёсуман — аз бӯи хуш то эҳсоси оромӣ
Бартарии асосии ёсуман бӯи хуши он аст. Дар як  тадқиқоте, ки бо иштироки одамон гузаронида шудааст, муайян гардид, ки бӯи чойи ёсуман метавонад ба паст шудани суръати тапиши дил ва баъзе тағйироти физиологии вобаста ба эҳсоси оромӣ мусоидат кунад.
Аммо бояд таъкид кард, ки ин таҳқиқот на таъсири худи растании ёсумани хонагӣ ба хоб, балки таъсири бӯи онро омӯхтааст.
Аз ин рӯ, ҷой додани ёсуман дар хонаи хобро набояд ҳамчун воситаи табобати мушкилоти хоб қабул кард. Он метавонад танҳо барои фароҳам овардани бӯи хуш ва муҳити табиӣ мусоидат кунад. Барои одамони ба бӯй ҳассос ё гирифтори аллергия бошад, эҳтиёткорӣ зарур аст.
Лаванда — барои хоб ва оромӣ
Лаванда аз қадим бо бӯи хуш ва хусусиятҳои оромбахшаш маъруф аст. Таҳқиқоти илмӣ низ нишон медиҳанд, ки истифодаи лаванда метавонад бо коҳиши изтироб ва стресс алоқаманд бошад.
Тибқи маълумоти Маркази миллии саломатии иловагӣ ва интегративии ИМА, дар як қатор таҳқиқот таъсири маҳсулоти дорои лаванда ба изтироб натиҷаҳои мусбат нишон додааст.
Аз ин рӯ, лаванда метавонад барои фароҳам овардани муҳити орому гуворо, махсусан дар хонаи хоб, мувофиқ бошад. Бӯи табиии он метавонад фазои истироҳати шомгоҳиро гуворотар созад.
Сансевиерия — «филтри сабз»-и хона
Сансевиерия, ки дар байни мардум бо номи «забони хушдоман» низ маъруф аст, дар таҳқиқоти NASA ҳамчун яке аз растаниҳои қобили коҳиш додани миқдори баъзе пайвастагиҳои органикии пароканда, аз ҷумла формалдегид,  омӯхта шудааст.
Дар як таҷрибае, ки дар камераи пӯшида дар давоми 24 соат гузаронида шуд, сансевиерия ба коҳиши миқдори формалдегид мусоидат кардааст.
Бартарии дигари ин растанӣ нигоҳубини нисбатан осони он мебошад. Аз ин рӯ, сансевиерия яке аз растаниҳои маъмули хона ва ҷойҳои корӣ ба шумор меравад.
Хлорофитум — растании таъсиргузор ба ҳавои хона
Хлорофитум низ дар қатори растаниҳои хонагие қарор дорад, ки аз ҷониби муҳаққиқони NASA омӯхта шудаанд. Дар таҷрибаҳо муайян шудааст, ки баргҳои он ва муҳити атрофи решаҳо метавонанд ба коҳиши миқдори формалдегид мусоидат кунанд. Қобилияти ҷаббида гирифтани баъзе газҳо низ дар озмоишҳо ба қайд гирифта шудааст.
Баргҳои дароз, борик ва паҳншавандаи хлорофитум онро барои ғанӣ гардондани ороиши хона бо сабзаву табиати зинда мувофиқ мекунанд. Онро метавон дар раф, гулдони овезон ё наздики мизи корӣ ҷойгир кард.
Алоэ вера — ороиши сабзи муфид дар назди тиреза
Алоэ вера на танҳо ҳамчун растании шифобахши маъруф, балки дар таҳқиқоти NASA оид ба ҳавои дохили биноҳо низ мавриди омӯзиш қарор гирифтааст. Дар таҷрибаҳо алоэ вера қобилияти коҳиш додани миқдори формалдегидро дар муҳити пӯшида нишон додааст.
Баргҳои ғафсу сероб ва нигоҳубини нисбатан осон алоэ вераро ба яке аз растаниҳои муносиб барои хона табдил медиҳанд. Намуди зебои он низ метавонад ба фароҳам овардани муҳити табиӣ дар хона мусоидат кунад.
Спатифиллум — зебоӣ ва сабзу хуррамӣ дар хона
Спатифиллум бо гулҳои сафед ва баргҳои сабзи тирааш дар хона муҳити хоси табиӣ ба вуҷуд меорад. Ин растанӣ низ дар таҳқиқоти NASA аз ҷумлаи растаниҳои қобили коҳиш додани миқдори формалдегид омӯхта шудааст. Дар таҷрибаҳо ҳангоми истифодаи спатифиллум дар камераи пӯшида миқдори формалдегид коҳиш ёфтааст.
Аз ин рӯ, нигоҳ доштани спатифиллум дар меҳмонхона, хонаи хоб ё утоқи корӣ метавонад яке аз роҳҳои одии сабзу хуррам кардани муҳити хона бошад.
Печаки англисӣ — як олами сабз
Печаки англисӣ — Hedera helix — дар як таҳқиқоти 24-соата дар камераи пӯшида нишон додааст, ки баргҳо ва хоки атрофи он метавонанд ба коҳиши миқдори формалдегид мусоидат кунанд.
Қобилияти овезон шудан ё қад кашидан ба такягоҳ печакро барои сабзкории амудӣ дар хона махсусан мувофиқ месозад. Аз ин рӯ, он метавонад барои ороиши девор, раф ва гулдонҳои овезон истифода шавад.
Манзараи табиӣ метавонад кайфияти инсонро тағйир диҳад
Фоидаи растаниҳои хонагӣ танҳо ба таъсири онҳо ба ҳаво маҳдуд намешавад. Дар як таҳлили низомманди соли 2022 муайян шудааст, ки растаниҳои хонагӣ метавонанд ба оромиш, баъзе нишондиҳандаҳои физиологӣ ва фаъолияти маърифатии инсон таъсири мусбат расонанд. Масалан, дар таҳқиқоти баррасишуда натиҷаҳои вобаста ба коҳиши фишори хуни диастолӣ низ ба қайд гирифта шудаанд.
Аз ин рӯ, ҷой додани чанд растанӣ дар хонаи хоб, меҳмонхона ё утоқи корӣ метавонад на танҳо муҳити хонаро зебо кунад, балки эҳсоси наздикӣ ба табиатро низ бештар созад. Ин махсусан барои одамоне муҳим аст, ки қисми зиёди рӯзро дар дохили бино мегузаронанд.
Аммо қоидаи «ҳар қадар гул зиёд бошад, ҳамон қадар саломатӣ беҳтар мешавад» вуҷуд надорад. Аз ҳад зиёд нам кардани хоки гулдон метавонад барои пайдоиши қолаб ва занбӯруғҳо шароити мусоид фароҳам оварад. Аз ин рӯ, назорат кардани намии хок, сари вақт тоза кардани баргҳои пӯсида ва мунтазам шамол додани хона низ муҳим аст.
Ҳамзамон, ягон «гули сеҳрнок» вуҷуд надорад, ки ҳангоми хоб инсонро аз бемориҳо муҳофизат кунад. Аммо растаниҳои дуруст интихобшуда ва хуб нигоҳубиншуда метавонанд муҳити хонаро гуворотар созанд, эҳсоси робита бо табиатро тақвият диҳанд, дар баъзе ҳолатҳо ба коҳиши стресс мусоидат кунанд ва қобилияти ҷаббида гирифтани баъзе моддаҳои зараровари ҳаворо дошта бошанд.
Ба ин маъно, растаниҳои хонагӣ метавонанд ҳамчун як ёвари табиӣ барои фароҳам овардани муҳити солимтар арзёбӣ шаванд.
Хулоса, агар хоҳед дар хонаи хоб ё утоқи корӣ гул парвариш кунед, метавонед аз ёсуман ва лаванда барои фароҳам овардани муҳити хушбӯй ва ором истифода баред. Сансевиерия, хлорофитум, алоэ вера, спатифиллум ва печаки англисӣ бошанд, барои сабзу хуррам кардани муҳити хона мувофиқанд.
Фақат набояд онҳоро воситаи табобатӣ ё кафолатдиҳандаи саломатӣ донист. Шамол додани мунтазами хона ва нигоҳубини дурусти растаниҳо низ аҳамияти муҳим доранд.

ТАФСИРИ ХУДРО ГУЗОРЕД: