ДАР БОРАИ ЧОРАҲО ОИД БА РУШДИ БОСУРЪАТ ВА ТАЪМИН КАРДАНИ УСТУВОРИИ МОЛИЯВИИ СОҲАИ ЭЛЕКТРОЭНЕРГЕТИКА

Солҳои охир дар мамлакат ислоҳоти васеъмиқёсе, ки пеш аз ҳама ба рушди босуръати тамоми соҳаҳои иқтисодиёт, баланд бардоштани ҷозибадории сармоягузорӣ ва фаъолнокии амалӣ, васеъ гардондани истеҳсолот ва соҳаи хидматрасонӣ нигаронда шудаанд, татбиқ мегарданд.

Баробари ин, ба таври бояду шояд истифода набурдан аз имкониятҳои мавҷуда ва иқтидори соҳаи электроэнергетикӣ ба татбиқи самарабахши ислоҳоти пешбинишуда ва рушди босуръати мамлакат монеъ мегардад.
Набудани муҳити солими рақобат, ба дараҷаи назаррас ҷоӣ надоштани сектори квазидавлатӣ, ба тамоюлҳои иқтисоди бозаргонӣ мувофиқат накардани чорабиниҳои сиёсати тарифӣ ба танзими аз ҳад зиёди давлатӣ, низоъҳои манфиатҳои давлатӣ ва тиҷоратӣ оварда мерасонанд.
Паст будани дараҷаи ҷорӣ кардани технологияҳои захира ва энергиясарфакунанда, суръати сусти навсозии инфрасохтори дахлдор ба зиёд гардидани талафоти технологӣ ва дар интиқоли энергияи электрикӣ, хусусан дар маҳалҳо ба номураттабии пай дар пай сабаб мегардад.
Низоми бюрократиконидашудаи идоракунии корхонаҳои соҳа ва ғайриоқилона истифода шудани захираҳои меҳнатӣ самарабахшӣ ва натиҷабахшии кори онҳоро коҳиш дода, боиси зиёд шудани хароҷоти ғайриистеҳсолӣ мешавад.
Ба мақсади куллан такмил додани асосҳои ташкиливу ҳуқуқии идоракунии давлатӣ дар соҳаи электроэнергетика дар асоси таҷрибаи пешқадами хориҷӣ, ғояҳои замонавии инноватсионӣ, коркард ва технологияҳо, инчунин мувофиқи вазифаҳое, ки дар Стратегияи амалиёт оид ба панҷ самти устувори Ҷумҳурии Ӯзбекистон дар солҳои 2017-2021 муайян шудаанд:
1. «Харитаи амалиёт» оид ба афзун гардондани иқтидорҳои ҳосилкунанда, навсозии  шабакаҳои электрикӣ, такмил додани ҳисобу китоб ва назорати истеъмоли энергияи электрикӣ дар солҳои 2018-2020 мувофиқи замимаи №1 тасдиқ карда шавад, ки инҳоро пешбинӣ менамояд:
татбиқи 7 лоиҳаи сармоягузории иқтидори умумиашон 1 984 МВт ва арзиши лоиҳавиаш 2,6 млрд. доллари ИМА бино бар навсозии иқтидорҳои мавҷуди ҳосилкунанда ва баҳрабардории нави онҳо;
таҷдиди ҳарсолаи шабакаҳои электрикии ҷорӣ ва сохтани шабакаҳои нави тӯли умумиашон 7,1 ҳазор километр, васл ва навсозии 2 500 нуқтаҳои трансформаторӣ аз ҳисоби вомҳои ҷалбшаванда ва маблағҳои худии ҶС «Ӯзбекэнерго»;
ба Низоми автоматиконидашудаи назорат ва ҳисоби энергияи электрикӣ (минбаъд – НАН ва ҲЭЭ) пайвастани 7 миллион истеъмолгарон, бо то охири соли 2021 то ба 100 фоизи миқдори умумии абонентҳо расондани ҳиссаи фарогирии НАН ва ҲЭЭ;
азхуд кардани вомҳои дарозмуҳлат ба маблағи умумии 1,8 миллиард доллари ИМА, ки ҷалби онҳо бо Бонки умумиҷаҳонӣ, Бонки осиёии рушд, Бонки таҷдид ва тараққиёти Аврупо, институтҳои дигари байналхалқии молиявӣ мувофиқ гардонда шудаанд.
Девони Вазирони Ҷумҳурии Ӯзбекистон дар муҳлати ду ҳафта ҷадвали шабакавии татбиқи ҳар як лоиҳаро, ки «Харитаи амалиёт» пешбинӣ намудааст, тасдиқ намояд.
Ба зиммаи Сарвазири Ҷумҳурии Ӯзбекистон А. Н. Арипов – барои амалӣ гардондани назорати қатъии таъмини татбиқи саривақтӣ ва пурраи чорабиниҳои дар «Харитаи амалиёт» пешбинишуда;
муовини Сарвазири Ҷумҳурии Ӯзбекистон – раиси Кумитаи давлатии Ҷумҳурии Ӯзбекистон оид ба сармояҳо С.Р.Холмуродов – барои таъмин кардани азхудкунии саривақтии маблағҳои ҷалбшавандаи институтҳои байналхалқии молиявӣ ва ташкилотҳо, инчунин ҷустуҷӯи сармоягузорони боиқтидор ва ҷалб кардани сармояҳои бевоситаи хориҷӣ ба соҳаи электроэнергетикӣ бо муайян намудани объектҳое, ки бояд ба сармоягузорон, аз он ҷумла, идоракунии боэътимод дода шаванд;
муовини Сарвазири Ҷумҳурии Ӯзбекистон – вазири молия Ҷ.А.Қӯчқоров – барои таъмин кардани коркарди хушсифати механизмҳои татбиқи лоиҳаҳо дар соҳаи электроэнергетикӣ дар шароитҳои шарикии давлативу хусусӣ;
раиси раёсати ҶС «Ӯзбекэнерго» У.М.Мустафоев – барои таъмин кардани коркарди саривақтӣ, мутобиқкунӣ ва тасдиқи ҳуҷҷатҳои лоиҳавӣ, амалӣ гардондани сохтмон ва баҳрабардории объектҳо, ки дар қарори мазкур пешбинӣ шудаанд, масъулияти шахсӣ гузошта шавад.
2. Вазорати молия якҷоя бо Кумитаи давлатии Ҷумҳурии Ӯзбекистон оид ба сармояҳо равон намудани як қисми маблағҳои қарзии институтҳои байналхалқии молиявиро, ки ба татбиқи Барномаи давлатии «Обод қишлоқ» ҷалб карда мешаванд, барои сохтмон ва навсозии шабакаҳои камволтӣ ба миқдори на кам аз 100 миллион доллари ИМА дар солҳои 2019-2020-ум таъмин намояд.
3. Ба эътибор гирифта шавад, ки мувофиқи қарорҳои Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон аз 14 феврали соли 2012 №ҚП-1705 аз 2 августи соли 2012 №ҚП-1795 лоиҳаи «Ҷорӣ кардани низоми автоматиконидашудаи ҳисоб ва назорати истеъмоли энергияи электрикӣ. Низоми ҳисобу китоби истеъмоли энергияи электрикии  0,4 кВт-и истеъмолгарони вилоятҳои Бухоро, Ҷиззах ва Самарқанди Ҷумҳурии Ӯзбекистон» бо иштироки Бонки рушди Осиё (минбаъд – НАН ва ҲЭЭ Фаза 1) татбиқ карда мешавад.
Ба таклифоти Кумитаи давлатии Ҷумҳурии Ӯзбекистон оид ба сармояҳо ва ҶС «Ӯзбекэнерго» оиди:
а) татбиқи лоиҳаҳо бино бар минбаъд ҷорӣ намудани НАН ва ҲЭЭ дар минтақаҳои боқимондаи ҷумҳурӣ аз ҳисоби маблағи қарзии Бонки рушди Осиё ба миқдори 300 миллион доллари ИМА, ки барои татбиқи лоиҳаи «Ҷорӣ кардани низоми автоматиконидашудаи назорат ва ҳисоби истеъмоли энергияи электрикӣ дар вилоятҳои Андиҷон, Намангон, Фарғона, Қашқадарё ва Сурхондарё (НАН ва ҲЭЭ Фаза 4)»  пешбинӣ шудаанд;
б) ба имзо расондани созишномаҳои иловагӣ бо:
ширкатҳои пудратӣ, ки бино бар натиҷаҳои тендери байналхалқӣ дар доираи лоиҳаи НАН ва ҲЭЭ Фаза 1 муайян шудаанд, бино бар созмон додани маркази ягонаи ҷумҳуриявии коркарди маълумотҳои НАН ва ҲЭЭ аз ҳисоби маблағи Бонки рушди Осиё, ки дар доираи татбиқи лоиҳаи мазкур сарфа гардидаанд;
консорсиуми ширкатҳои консалтингии «CESI S.P.A./AF MercadosEnergyMarketsinternotional S.A./Sharifa.com» (Италия/Испания/Ӯзбекистон) бино бар коркарди ҳуҷҷатҳои тендерӣ барои баргузор намудани савдоҳои байналхалқии тендерӣ барои хариди дастгоҳҳои замонавии ҳисоб ва таҷҳизоти иловагӣ, ки барои ҷорӣ намудани НАН ва ҲЭЭ дар тамоми ҳудуди ҷумҳурӣ зарур мебошанд, розигӣ дода шавад.
Ба зиммаи Кумитаи давлатии Ҷумҳурии Ӯзбекистон оид ба сармояҳо (Ш.А.Вафоев) барои таъмин кардани мутобиқати инҳо ҷавобгарӣ гузошта шавад:
коркарди ҳуҷҷатҳои тендерӣ бино бар хариди асбобҳои замонавии ҳисоб ва таҷҳизоти иловагӣ барои ҷорӣ кардани НАН ва ҲЭЭ бо назардошти дар тартиботи хариди иштирок кардани истеҳсолгарони ватанӣ, созмон додани марказҳои сервисии хидматрасонии НАН ва ҲЭЭ ва дастгоҳҳои ҳисоб дар ҳудуди мамлакат, инчунин сармоягузорони дигари Ҷумҳурии Ӯзбекистон;
тезондани баргузор намудани савдоҳои байналхалқии тендерӣ бино бар хариди дастгоҳҳои замонавии ҳисоб ва таҷҳизоти иловагӣ аз ҳисоби маблағҳои қарзии Бонки рушди Осиё, ки ба охир расондани ҷорӣ намудани НАН ва ҲЭЭ-ро дар тамоми ҳудуди ҷумҳурӣ на дер аз 1 декабри соли 2021 таъмин менамояд.
ҶС «Ӯзбекэнерго» ҳангоми хариди дастгоҳҳои ҳисоб ва таҷҳизоти иловагӣ аз истеҳсолгарони ватанӣ мувофиқати андозаҳои техникии онҳоро ба талаботи ҳуҷҷатҳои тендерӣ, ки барои баргузор намудани савдоҳои байналхалқии тендерӣ таҳия мегарданд, таъмин намояд.
4. Бюрои иҷрои маҷбурӣ дар солҳои 2019-2021 ба ҶС «Ӯзбекэнерго» ҳар сол дар асоси беподош ҷудо кардани 400 миллиард сӯм маблағро аз Фонди рушди Бюрои иҷрои маҷбурӣ, ки ба андозситонӣ мансуб намебошад, барои дар як вақт бо маблағ таъмин кардани хариди асбобҳои ҳисоби энергияи электрикӣ ва таҷҳизоти иловагӣ дар асоси интихоби таклифоти беҳтарини истеҳсолгарони ватанӣ таъмин намояд.
5. Нақшаи чорабиниҳои амалӣ бино бар ислоҳсозии соҳаи электроэнергетикӣ мувофиқи замимаи №2 тасдиқ карда шавад.
6. Комиссияи оид ба ислоҳсозии соҳаи электроэнергетикӣ (минбаъд – Комиссия) дар таркиби мувофиқи замимаи №3 таъсис дода шуда, ба зиммаи он якҷоя бо Бонки рушди Осиё, Бонки таҷдид ва тараққиёти Аврупо ва гурӯҳи Бонки умумиҷаҳонӣ вазифаҳои:
а) то 1 майи соли 2019 коркарди барномаи дарозмуҳлати сармоягузории васеъ гардондан, навсозӣ ва диверсификатсияи иқтидорҳои ҳосилкунанда дар давраи то соли 2030-юм, бо то ба 20 ҳазор МВт расондани иқтидорҳои ҳосилкунанда;
б) то 1 марти соли 2019 коркарди ҷадвали замонавии ташкили истеҳсолот, нақлу ҳамл, тақсимот ва фурӯши энергияи электрикӣ бо ин ба назар гирифтани ҷалби васеи сармояҳои хусусӣ, аз он ҷумла хориҷӣ, бевосита ба корхонаҳо оид ба истеҳсол ва тақсимоти (фурӯш) энергияи электрикӣ, дар ин бобат бо назардошти васеъ ҷалб намудани сармояҳои хусусӣ, аз он ҷумла хориҷӣ, бевосита ба корхонаҳои истеҳсол ва тақсимоти (фурӯш) энергияи электрикӣ, аз он ҷумла дар асоси шароити шарикии давлатӣ, бо нигоҳ доштани назорати пурраи давлатии ҳамлу нақли электроэнергия, инчунин пайваста ташаккул додани бозори замонавии яклухти электроэнергия дар асоси харидҳои озмунии маҳсулот  бевосита аз корхонаҳои ҳосилкунанда;
в) то 1 апрели соли 2019 тайёр ва тасдиқ намудани ҳисобу китоби методологии тарифҳо барои электроэнергия, ки барои пӯшондани хароҷотҳои ҷорӣ ва сармоявӣ, ҷалби рағбатноккунандаи сектори хусусӣ ба соҳаи электроэнергия асос ёфтааст, дар ин бобат ба назар гирифтани созмон додани комиссияи байниидоравии тарифии назди Девони Вазирони Ҷумҳурии Ӯзбекистон;
г) дар соли 2019 таъмини ҷорӣ намудани шаклу усулҳои замонавии идоракунии корпоративӣ, андозаҳои байналхалқии ҳисобу китоби молиявӣ дар корхонаҳои соҳаи электроэнергетикӣ, инчунин баровардан ва ҷойгир намудани облигатсияҳои корпоративии корхонаҳои соҳа ба бозорҳои байналхалқӣ;
д) то 1 декабри соли 2018 тасдиқ кардани «Харитаи роҳ» бино бар коркарди пойгоҳи меъёриву ҳуқуқӣ, тартибот ва регламентҳои шарикии давлатӣ дар соҳаҳои электроэнергетикӣ;
е) бо сармоягузорони иқтидорнок коркарди лоиҳаҳои нави сармоягузорӣ дар соҳаи электроэнергетика дар шароитҳои шарикии давлативу хусусӣ бо назардошти пойгоҳи захиравии мавҷудаи тамоюлҳои замонавии технологӣ ва истифодаи манбаъҳои муқобили электроэнергия гузошта шавад.
7. Комиссия (А.Н.Арипов) ба муҳлати то 15 декабри соли 2018 лоиҳаи Фармони Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон дар бораи таъсис додани Вазорати энергетикаи Ҷумҳурии Ӯзбекистонро тақдим намояд, ба зиммаи вай тамоми маҷмӯи масъалаҳои ташкил ва танзими фаъолияти маҷмӯи сӯзишвориву энергетикии ҷумҳурӣ гузошта шавад.
8. Кумитаи давлатӣ оид ба сармояҳо якҷоя бо ҶС «Ӯзбекэнерго» ва Агентии оид ба рушди шарикии давлативу хусусии назди Вазорати молияи Ҷумҳурии Ӯзбекистон аз соли 2019 сар карда:
якҷоя бо Корпоратсияи байналхалқии молиявӣ татбиқи лоиҳаи таҷрибавии сохтмони стансияи офтобии фотоэлектрикии иқтидораш 100 МВт дар вилояти Навоӣ дар асоси интихоби озмунӣ;
якҷоя бо институтҳои байналхалқии молиявӣ татбиқи лоиҳаҳои таҷрибавии сохтмони таҷҳизоти пару буғӣ дар яке аз стансияҳои гармиву электрикии мамлакат, инчунин навсозии шабакаҳои тақсимотии электроэнергия дар шаҳрҳои Андиҷон, Намангон, Фарғона дар асоси шартҳои шарикии давлативу хусусӣ;
якҷоя бо институтҳои байналхалқии молиявӣ коркарди андозаҳои асосии асосҳои техникиву иқтисодӣ бино бар лоиҳаи «Иҷораи дарозмуҳлати шабакаҳои тақсимотӣ дар шаҳри Тошканд» таъмин намояд.
9. Муқаррар карда шавад, ки пардохт барои энергияи электрикӣ, ки гидроэлектростансияҳои ҶС «Ӯзбекгидроэнерго» ҳосил менамоянд, бино бар тарифҳои ба миқдори 85 фоизи тарифи ниҳоии барои истеъмолгарон – шахсони ҷисмонӣ ташаккулёфта амалӣ мегардад.
10. Ба таклифоти Вазорати молия, Фонди таҷдид ва тараққиёт, Бонки миллии фаъолияти иқтисоди хориҷии Ҷумҳурии Ӯзбекистон, БСТ «Ӯзпромстройбанк», ҶС «Ӯзбекэнерго» ва ҶС «Ӯзбекгидроэнерго» оиди:
ба муҳлати то се сол дароз кардани вомҳои Фонди таҷдид ва тараққиёти Ҷумҳурии Ӯзбекистон, ки барои якҷоя бо маблағ таъмин кардани лоиҳаҳои ҶС «Ӯзбекэнерго», бо муносиб дароз кардани муҳлатҳои пардохтҳои ниҳоӣ ва реструктуризатсияи ӯҳдадориҳои бонкҳо дода шудаанд, мувофиқи замимаи №4;
аз ҶС «Ӯзбекэнерго» ба ҶС «Ӯзбекгидроэнерго» аз нав расмӣ гардондани воми пештар барои бо маблағ таъмин кардани лоиҳаи сармоягузории «Навсозии гидрогенераторҳои ГЭС-и Чорбоғ бо иваз кардани чархҳои корӣ» розигӣ дода шавад.
Вазорати молияи Ҷумҳурии Ӯзбекистон ба кафолатҳои давлатии бино бар ӯҳдадориҳои ҶС «Ӯзбекэнерго» пештар додашуда тағйироте, ки аз қарори мазкур бармеоянд, ворид намояд.
11. Вазорати маълумоти олӣ ва миёнаи махсус якҷоя бо Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Ӯзбекистон, ҶС «Ӯзбекэнерго» ва ҶС «Ӯзбекгидроэнерго» дар муҳлати ду моҳ ба Девони Вазирон оиди дар ҷумҳурӣ созмон додани филиали муассисаи давлатии Федералии таълими буҷаи таълими олии «Донишгоҳи миллии тадқиқотӣ «ДМТ» (Федератсияи Русия) таклифот тақдим намояд.
12. Девони Вазирони Ҷумҳурии Ӯзбекистон:
бино бар ҷалб намудани ташкилотҳо, ки дар асоси касбӣ бо интихоби кадрҳо шуғл меварзанд, барои кирояи менеҷерҳои баландихтисос ба соҳаи энергетикӣ чораҳо андешад;
якҷоя бо Прокуратураи генералӣ дар муҳлати як моҳ ба Палатаи қонунгузории Олий Маҷлиси Ҷумҳурии Ӯзбекистон лоиҳаи қонунеро, ки аз он ҷумла такмил додани тартиботи васли истеҳсолгарони муқобили электроэнергияро ба низоми ягонаи энергетикӣ ва татбиқи лоиҳаҳоро дар шароити шарикии давлативу хусусӣ пешбинӣ менамояд, тақдим намояд.
13. ҶС «Ӯзбекэнерго» якҷоя бо Вазорати адлияи Ҷумҳурии Ӯзбекистон ва идораҳои дигари манфиатдор:
ба муҳлати то 1 апрели соли 2019 регламенти ба низоми ягонаи энергетикӣ васлшавии  субъектҳои соҳибкориро, ки энергияи электрикӣ,  аз он ҷумла манбаъҳои муқобили энергияро истеҳсол менамоянд, таҳия намояд ва барои тасдиқи Девони Вазирони Ҷумҳурии Ӯзбекистон тақдим созад;
дар муҳлати ду моҳ ба Девони Вазирони Ҷумҳурии Ӯзбекистон дар бораи тағйироту иловаҳо ба қонунгузорӣ, ки аз қарори мазкур бармеоянд, таклиф тақдим намояд.
14. Назорати иҷрои қарори мазкур ба зиммаи Сарвазири Ҷумҳурии Ӯзбекистон А.Н.Арипов, роҳбари Администратсияи Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон З.Ш.Низомиддинов ва муовини Сарвазири Ҷумҳурии Ӯзбекистон А.С.Султонов гузошта шавад.

Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон  Ш.МИРЗИЁЕВ

Шаҳри ТОШКАНД, 
23 октябри соли 2018.

ТАФСИРИ ХУДРО ГУЗОРЕД: