МАҲФИЛИ ШОИРОН

Ё ХУД СЕНАРИЯ ОИДИ ҲАЁТ ВА ФАЪОЛИЯТИ МАВЛОНО АБДУРАҲМОНИ ҶОМӣ ВА ҲАМҚАЛАМОНИ ЗАМОНАШ

Ин маҳфил дар яке аз шабҳои маҳтобӣ, дар кулбаи  Мавлоно Абдураҳмони Ҷомӣ сурат мегирифт. Дар сари миз Мавлоно Абдураҳмони Ҷомӣ, Алишери Навоӣ, Абдуллоҳи Ҳотифӣ, Ҳофизи Басир ва Беҳзод  байтҳое, ки аз тарафи эшон гуфта шуда буд, таҳлил менамуданд. Рӯйи мизро шамъ, лавҳ, китоб, қаламдон ва дафтарҳои дастнавис оро медод. Ҳотифӣ  ба сухан кардан оғоз мекунад:                
– Азизон, чандест мехоҳам ҳаёти худро сарфи шоирӣ кунам, лекин...              
– Чӣ лекин? 
Абдуллоҳи Ҳотифӣ:
 – Агар устод фотиҳа медоданд ба назми  «Лайлӣ ва Маҷнун» шурӯъ мекардам.            
Ҳофизи Басир:  
 – Якбора?
Беҳзод:                                                                                                                                                          
 – Мавлоно Абдуллоҳ қобилияти хубе доранд, ашъори зиёде гуфтаанд, аммо ба касе нишон намедиҳанд, мо ашъори обдори он касро бисёр шунидаем.                         
– Ҳазрати Махдумӣ чӣ мегӯянд? – гуфт Навоӣ.                                          
–  Мо дирӯз Абдуллоҳро имтиҳон кардем ва ба ӯ фармудем, ки ин се байти устоди Тӯсро ҷавоб гӯяд:                                         
Дарахте, ки талх аст ӯро сиришт,
Гараш барнишонӣ ба боғи биҳишт.
Ки аз ҷӯйи хулдаш ба ҳангоми об
Ба бех ангабин резию шаҳди ноб.
Саранҷом гавҳар ба кор оварад,                                                                                                  
Ҳамон меваи талх бор оварад. 
Абдураҳмони Ҷомӣ ин се байтро мехонад ва ба Ҳотифӣ ишора карда мегӯяд: 
–Ҷавобашро хон, дӯстон бишнаванд.
Ҳотифӣ гарданашро баланд бардошта бо виқор мехонад:                                 
Агар байзаи зоғи зулматсиришт,                                                                                                            
Ниҳӣ зери товуси боғи биҳишт,                                                                                           
Ба ҳангоми он байза парварданаш,                                                                                                                  
Зи анҷири ҷаннат диҳӣ арзанаш,                                                                                                                          
Диҳӣ обаш аз чашмаи Салсабил,
Дар он байза гар дам занад 
Ҷабраил,                                                                                                                                                           
Шавад оқибат байзаи зоғ зоғ, 
Кашад ранҷи беҳуда товуси боғ. 
 – Боракаллоҳ, Мавлоно Абдуллоҳ! – таҳсин кард Навоӣ.
Ҷомӣ:                                                                                                                                                                                              
–  Табъи Абдуллоҳ пурмоя аст, акнун ӯро шоир гӯем мешавад, вале устоди Тӯс калимаи «дарахт»-ро як бор истифода карда, хоҳарзодаи мо  барои сохтани ин қитъа дар ҳар байте «байза» гузоштааст. Аз такрори бемавриди калимот хотири хонанда ва шунаванда хастагӣ пайдо мекунад, калимаҳои бемавқеъ ҳам иллати сухан аст, онро даво кардан зарур аст ва қалам табиби сухан аст, ки ҳар иллатро метавонад даво кунад, лекин сад афсӯс, ки дар замони мо шеърҳои пуриллат гуфтан одат шудааст.                                                                                              
Навоӣ:                                                                                                                                                                                                                                   
– Мавлоно Ҳотифӣ ҳанӯз ҷавонанд, тавфиқ диҳад, ислоҳ мешаванд, фотиҳа диҳед.
 Ҳама: 
– Фотиҳа диҳед! Фотиҳа диҳед!
Ҳотифӣ:
– Мехостам табаррукан ифтитоҳи достонро шумо мегуфтед.                                                               
Ҷомӣ коғазу қалам гирифта менависад ва бо овози баланд мехонад:                                     
Ин нома, ки хома кард бунёд,                 
Тавқеи қабул рӯзияш бод!
Ҷомӣ даст ба фотиҳа мебардорад: 
–Кушоиши кор, илоҳӣ омин!  
Ҳама:
 – Илоҳӣ омин!
Ҷомӣ:                                                                                                                                                                         
–  Илҳом ғайбӣ бошад ҳам, бо шуғли шабонарӯзӣ онро ром бояд кард.                                                              
Навоӣ:
 – Азизон, шаб аз нисф гузашт, акнун   иҷозат бидиҳанд, биравем. 
Ҳама баромада мераванд. Мавлоно Абдураҳмони Ҷомӣ китобҳоро оромона ҷамъ мекунад, лавҳро мепӯшонад ва шамъро хомӯш карда  баромада меравад.

Саодат САНГИНОВА,
омӯзгори мактаби рақами 82-юми ноҳияи Сариосиё.

ТАФСИРИ ХУДРО ГУЗОРЕД: